Quản lý ngoại hối: Linh hoạt nhưng phải giữ vững chủ quyền tiền tệ

Một trong những nội dung nhận được sự quan tâm tại phiên thảo luận là việc sửa đổi quy định hạn chế sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam. Dự thảo luật được xây dựng theo hướng các giao dịch, thanh toán, niêm yết, quảng cáo, báo giá, định giá, ghi giá trong hợp đồng, thỏa thuận và các hình thức khác không được sử dụng ngoại hối, trừ những trường hợp được phép theo quy định.

Phiên họp hội trường ngày 9/8. (Ảnh: quochoi.vn)

“Dĩ bất biến - ứng vạn biến” trong quản lý ngoại hối

Đại biểu Lê Thị Thúy Sen (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên) cho rằng quản lý ngoại hối là lĩnh vực liên quan trực tiếp đến chủ quyền tiền tệ quốc gia và yêu cầu chống đô la hóa nền kinh tế. Vì vậy, việc xây dựng chính sách cần dựa trên nguyên tắc “dĩ bất biến - ứng vạn biến”.

Theo đại biểu, “dĩ bất biến” là phải giữ nguyên tắc quản lý chặt chẽ việc sử dụng ngoại tệ trên lãnh thổ Việt Nam. Đây là vấn đề gắn với chủ quyền tiền tệ và hiệu quả quản lý ngoại hối; nếu không được kiểm soát tốt có thể tác động tiêu cực đến nền kinh tế.

Trong khi đó, “ứng vạn biến” là khả năng linh hoạt trước những yêu cầu thực tế về thương mại, lợi ích quốc gia, cam kết quốc tế, mục tiêu phát triển kinh tế và điều hành chính sách tiền tệ. Trong những trường hợp, phạm vi và thời điểm nhất định, việc sử dụng ngoại tệ có thể cần được cho phép để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Đại biểu Lê Thị Thúy Sen (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên). (Ảnh: quochoi.vn)

Từ cách tiếp cận này, đại biểu Lê Thị Thúy Sen đồng tình với nguyên tắc trên lãnh thổ Việt Nam, mọi giao dịch, thanh toán, niêm yết, quảng cáo, báo giá, định giá, ghi giá trên hợp đồng, thỏa thuận và các hình thức khác không được sử dụng ngoại hối, trừ những trường hợp được pháp luật cho phép.

Tuy nhiên, để bảo đảm tính ổn định của hệ thống pháp luật và khả năng thích ứng với thực tiễn, đại biểu đề nghị luật giao Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quy định cụ thể những trường hợp được sử dụng ngoại tệ.

Theo bà Lê Thị Thúy Sen, cách thiết kế này vừa giữ được nguyên tắc “bất biến” là bảo đảm chủ quyền tiền tệ, lợi ích quốc gia - dân tộc, vừa tạo điều kiện để cơ quan điều hành “ứng vạn biến” trước những thay đổi về thương mại, kinh tế, cam kết quốc tế và những vấn đề mới phát sinh.

“Điều này vẫn bảo đảm đúng các chủ trương và tạo điều kiện để phản ứng linh hoạt với những yếu tố biến động như mục tiêu thương mại, kinh tế, điều hành, cam kết quốc tế và phát sinh thực tiễn”, đại biểu nêu quan điểm.

Cần làm rõ hậu quả pháp lý của giao dịch liên quan ngoại hối

Cũng quan tâm đến quy định hạn chế sử dụng ngoại hối, đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc (Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng) đề nghị làm rõ hậu quả pháp lý đối với các hợp đồng có ghi giá, thỏa thuận hoặc dẫn chiếu đến ngoại hối.

Theo đại biểu, trong thực tiễn giải quyết tranh chấp hiện nay đang tồn tại những cách xử lý khác nhau. Có trường hợp giao dịch bị tuyên vô hiệu, trong khi trường hợp khác lại được quy đổi sang đồng Việt Nam để tiếp tục thực hiện. Do đó, đại biểu đề nghị cần có cách xử lý thống nhất, rõ ràng, minh bạch, tránh để quy định mới chỉ dừng ở nguyên tắc nhưng những vướng mắc đã và đang phát sinh trong đời sống chưa được giải quyết triệt để.

Đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc (Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng). (Ảnh: quochoi.vn)

Giải trình về vấn đề này, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn cho biết dự thảo luật lần này nâng các quy định về quản lý ngoại hối từ Pháp lệnh Ngoại hối lên luật, đặc biệt là những nội dung liên quan đến quyền của người dân.

Dự thảo mới nhất được thiết kế theo hướng ngoài những trường hợp đã được Quốc hội hoặc luật quy định cụ thể, các trường hợp khác được sử dụng ngoại hối sẽ do Ngân hàng Nhà nước quy định.

Theo Thống đốc, cơ chế này trên thực tế đã được thực hiện từ năm 2013 theo Thông tư số 32, trong đó quy định 16 trường hợp đặc thù được phép sử dụng, định giá hoặc niêm yết bằng ngoại tệ.

Ông Phạm Đức Ấn cho rằng đây không phải quy định nhằm hạn chế quyền mà là tạo cơ sở pháp lý cho những trường hợp được phép sử dụng ngoại hối. Do đó, việc liệt kê quá chi tiết tất cả các trường hợp ngay trong luật là không cần thiết. Những tình huống cụ thể phát sinh trong thực tế có thể tiếp tục được cập nhật bằng văn bản thuộc thẩm quyền của Ngân hàng Nhà nước.

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn giải trình tại phiên họp về các nội dung thảo luận. (Ảnh: quochoi.vn)

Một trong những điểm quan trọng của lần sửa đổi này là luật hóa quy định hạn chế sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam từ Điều 22 Pháp lệnh Ngoại hối. Theo cơ quan soạn thảo, việc đưa nội dung này lên luật nhằm bảo đảm nguyên tắc quyền con người, quyền công dân chỉ có thể bị hạn chế theo luật định.

Bên cạnh nội dung về ngoại hối, dự án luật còn bổ sung quy định về trạng thái đầu tư quốc tế của Việt Nam; sửa đổi cơ chế tài chính của Ngân hàng Nhà nước; bổ sung thẩm quyền áp dụng một số tỷ lệ bảo đảm an toàn khác đối với tổ chức tín dụng nhằm phục vụ yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội; đồng thời điều chỉnh các quy định để phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy mới và việc vận hành chính quyền địa phương hai cấp.

Tin quốc tế ngày 06/6: Mỹ công bố danh sách các quốc gia cần “theo dõi đặc biệt” về chính sách ngoại hối Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Donald Trump điện đàm, Mỹ công bố danh sách các quốc gia cần “theo dõi đặc biệt” về chính sách ngoại hối, Ukraine tấn công căn cứ tên lửa của Nga ở tỉnh Bryansk, phá hủy bệ phóng Iskander, Thái Lan kêu gọi Campuchia không đưa tranh chấp biên giới lên tòa quốc tế... là tin tức quốc tế đáng chú ý ngày 05/6.

Gần 400 học viên được bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng đối ngoại, hội nhập quốc tế Ngày 23/10, tỉnh Lào Cai tổ chức khóa bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng đối ngoại, hội nhập quốc tế năm 2025 cho gần 400 học viên là lãnh đạo, cán bộ, công chức, viên chức của tỉnh.