Những lưu ý khi sử dụng thuốc ARV cho bệnh nhân nhiễm HIV

Việc điều trị bằng thuốc ARV dành cho người nhiễm HIV nhằm mục đích:

Gây ức chế sự nhân lên và kìm hãm lượng virus trong máu ở mức thấp nhất.

Phục hồi chức năng miễn dịch, giảm nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng cơ hội.

Cải thiện chất lượng cuộc sống và làm giảm tỷ lệ tử vong ở người nhiễm HIV...

Điều trị ARV thông thường là điều trị ngoại trú, được chỉ định khi người bệnh có đủ tiêu chuẩn lâm sàng, xét nghiệm và chứng tỏ đã sẵn sàng điều trị.

Lưu ý khi dùng thuốc

Tuân thủ các quy định khi dùng thuốc ARV giúp người bệnh nâng cao chất lượng cuộc sống (Ảnh minh họa)

Người nhiễm HIV điều trị bằng thuốc ARV phải áp dụng các biện pháp dự phòng lây nhiễm cho người khác. Với những người được điều trị ARV khi tình trạng miễn dịch chưa phục hồi cần tiếp tục điều trị dự phòng các bệnh nhiễm trùng cơ hội.

Virus HIV có tỷ lệ nhân lên và đột biến rất cao nên bệnh nhân phải dùng đúng liều, đúng giờ và đều đặn. Người bệnh cần đặt ra cho mình một giờ uống thuốc nhất định, phù hợp.

Lịch uống thuốc sẽ dễ dàng thực hiện cùng với thời gian biểu hoạt động hàng ngày. Có thể đặt chuông báo thức hoặc nhờ người thân trong gia đình nhắc nhở giờ uống thuốc. Nếu uống thuốc 2 – 3 lần/ngày thì phải tương ứng uống cách nhau 12 – 8g/lần.

Nếu như các liều thuốc không được dùng đều đặn, đủ liều và đúng giờ thì nồng độ thuốc trong máu thấp, các đột biến của HIV sẽ xuất hiện sự kháng thuốc dẫn đến việc điều trị bị thất bại.

Trường hợp người bệnh phát hiện ra mình quên uống thuốc theo lịch thì phải uống ngay liều vừa quên. Sau đó, tính thời gian uống liều kế tiếp như thường. Nếu thời gian đến liều uống kế tiếp còn dưới 4 tiếng thì không được uống theo lịch cũ, phải đợi trên 4 tiếng mới được uống. Nếu quên hơn 2 liều trong một tuần, người bệnh phải báo cho bác sĩ điều trị để được hướng dẫn.

Tác dụng phụ khi dùng thuốc

Đau đầu là một trong những tác dụng phụ của ARV (Ảnh minh họa)

Buồn nôn

Để hạn chế tác dụng phụ này, người bệnh có thể uống thuốc trong hoặc ngay sau bữa ăn. Ngoài ra, người bệnh có thể uống thuốc chống nôn trước khi uống ARV 30 phút.

Tiêu chảy

Nếu uống thuốc người bệnh thấy bị tiêu chảy, cần đánh giá mức độ và các triệu chứng kèm theo. Khi bị tiêu chảy cần uống oresol để bù nước, điện giải. Nếu nặng cần truyền dịch, dùng các thuốc chống tiêu chảy để hạn chế tạm thời.

Đau đầu

Trường hợp người bệnh thấy đau đầu thì có thể dùng các thuốc giảm đau thông thường như paracetamol.

Đau bụng

Đối với hiện tượng này người bệnh cần phải theo dõi kỹ. Trường hợp đau liên tục cần tới cơ sở y tế nơi cấp thuốc để được xử lý hoặc thay thế thuốc khác, đổi phác đồ điều trị.

Nổi ban đỏ, ngứa

Cũng giống như các thuốc điều trị khác, thuốc ARV cũng có thể gây dị ứng. Trường hợp bị nhẹ có biểu hiện ban đỏ rải rác, ngứa… cần khắc phục bằng cách: uống thêm thuốc kháng histamin. Tuy nhiên, nếu dị ứng nặng cần ngừng thuốc và điều trị tích cực tại các trung tâm y tế có đủ điều kiện.

Thiếu máu

Một số thuốc ARV có tác dụng ức chế tủy xương làm cho tủy xương giảm khả năng sinh ra hồng cầu gây thiếu máu với các biểu hiện như hoa mắt, chóng mặt. Thường xuất hiện sau 4-6 tuần hoặc có thể xuất hiện sau vài tháng điều trị bằng thuốc ARV. Có thể bổ sung vitamin B12, viên sắt, folic... để khắc phục tình trạng này.

Rối loạn giấc ngủ

Người bệnh gặp triệu chứng này nên dùng thuốc vào buổi tối, trước khi đi ngủ và nên dùng các loại thuốc an thần, hỗ trợ để ngủ tốt hơn.

Bệnh lý thần kinh ngoại vi

Người bệnh thường rối loạn cảm giác ngoại vi, chủ yếu ở đầu chi, biểu hiện tê bì, rát bỏng hoặc đau. Trường hợp bị nặng khiến người bệnh đi lại khó khăn, mất cảm giác nhiều nơi, thường xuất hiện vào tháng thứ 6 điều trị. Có thể dùng vitamin nhóm B liều cao, nếu nặng phải thay thế thuốc.

Bên cạnh các triệu chứng thường gặp ở trên, người bệnh khi dùng thuốc có thể gây độc với gan, thận, rối loạn phân bố mỡ. Với các biểu hiện tăng tích tụ mỡ ở ngực, bụng, lưng, gáy; teo mô mỡ ở cánh tay, cẳng chân, mông, má...

Do thuốc ARV có nhiều tác dụng phụ nên trong quá trình sử dụng nếu thấy có biểu hiện bất thường, người bệnh cần thông báo ngay cho bác sĩ điều trị biết để có cách xử trí phù hợp.

Nguyên Vũ