Nhìn lại 2017 – năm của những kỷ lục về thiên tai

Miền Bắc nắng nóng kỷ lục trong 45 năm

Năm 2017 có 15 đợt nắng nóng diện rộng. Trong đó từ ngày 1 đến hết 6/6, hai phần ba đất nước từ Quảng Ninh đến Phú Yên hứng chịu đợt nắng nóng đặc biệt gay gắt, với mốc nhiệt vượt giá trị lịch sử. Ngày 3-4/6, hơn 30 trạm khí tượng miền Bắc đồng loạt ghi nhận mức nhiệt trên 40 độ C.

Đầu đường Khương Trung (Đống Đa, Hà Nội), mặt đường bị chảy nhựa vì nắng nóng. (Ảnh: Vietnamnet)

Trong chuỗi số liệu quan trắc nhiệt độ tại trạm Khí tượng Láng từ năm 1972 và trạm Khí tượng Hà Đông từ 2008 đến nay, số liệu nhiệt độ cao nhất lúc 13h00 ngày 3/6 tại Hà Nội là 41,5°C, phá vỡ kỷ lục đo đạc được trong suốt 45 năm qua; Ba Vì, Hoài Đức xấp xỉ 41; Láng, Sơn Tây trên 41; riêng Hà Đông 42 độ C. Từ khi có số liệu quan trắc, Hà Đông nóng nhất vào hè năm 2008 với 39,8 độ C. Còn trạm Láng từng ghi nhận mức nhiệt cao nhất 40,4 vào hè năm 1971.

Ngoài Hà Nội, một số trạm khác ở Đông Bắc cũng vượt qua kỷ lục xác lập trước đó, như Bắc Giang ngày 2/6 đạt 39,7 độ (năm 1994 là 38,7) và Lạng Sơn tương đương năm 2012 là 38,4 độ C.

Mưa, lũ lớn và bất thường

Thay vì hạn mặn vào mùa khô, năm nay, mưa lớn trái mùa cứ kéo dài triền miên ở miền Nam. Đỉnh điểm là trận mưa trắng trời vào chiều ngày 1/4 xảy ra trên diện rộng. Mưa nhấn chìm hàng loạt các tuyến đường lớn ở thành phố Hồ Chí Minh, thành phố Biên Hòa. Tại TP. Hồ Chí Minh, trận mưa 162.9 mm ở quận Tân Bình là giá trị chưa từng được ghi nhận trước đó trong mùa khô nơi đây.

Từ tháng 6 đến 10, miền Bắc trải qua 13 đợt lũ với đỉnh lũ ở mức báo động 2-3. Lũ quét, lũ ống và sạt lở đất xảy ra ở nhiều tỉnh miền núi. Đáng chú ý, trận lũ quét ở Mường La - Sơn La và trận lũ ống tại Mù Cang Chải - Yên Bái vào đầu tháng 8 đã khiến 31 người thiệt mạng và mất tích, hơn 200 căn nhà sụp đổ, bị cuốn trôi.

Thị trấn Mù Cang Chải sau cơn lũ. (Ảnh: Vietnamnet)

Đến tháng 10, do ảnh hưởng của áp thấp nhiệt đới cùng không khí lạnh, các tỉnh miền núi phía Bắc lại trải qua đợt mưa lũ đặc biệt lớn. Mưa đỉnh điểm trong 3 ngày từ 9 - 12/10 đã khiến lũ trên hàng loạt sông lớn nhỏ ở 7 tỉnh miền Bắc, miền Trung dâng lên cuồn cuộn, nhiều nơi vượt báo động 3. Sông Hoàng Long, Ninh Bình đã thiết lập kỷ lục mới, vượt qua mốc lịch sử năm 1985 là 29cm. Gần 60 hồ thủy lợi, thủy điện xả tràn. Lần đầu tiên hồ Hòa Bình phải mở 8 trên 12 cửa xả lũ, với lưu lượng xả lớn nhất là 16.520m3/s. Đợt lũ lớn hiếm gặp này đã cướp đi sinh mạng của hơn một trăm người.

Ngoài ra, mưa lớn đã gây một đợt lũ ở mức lịch sử tại một số sông thuộc các tỉnh Ninh Bình, Thanh Hóa và từ Thừa Thiên Huế đến Quảng Ngãi. Đỉnh lũ trên sông Bưởi tại Kim Tân (Thanh Hóa) xấp xỉ mức lũ lịch sử năm 2007; hạ lưu sông Mã tại Giàng (Thanh Hóa) gần mức lũ năm 1980, tại Hội An xấp xỉ mực nước năm 2007.

Lũ dâng cao khiến hàng triệu dân sống trong ngập lụt, nhiều khu dân cư ở Thanh Hóa, Thừa Thiên Huế, Quảng Nam, Quảng Ngãi bị chia cắt do ngập sâu 2-4 m. Nhiều tuyến đê, đập ở Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh gặp sự cố. Tại Hội An, lũ ngập sâu tới hơn 3m đúng vào tuần lễ Hội nghị cấp cao APEC đã ảnh hưởng đáng kể đến các hoạt động bên lề hội nghị.

Đầu tháng 12, đến lượt người dân vùng hạ lưu các sông Nam Bộ khổ sở vì triều cường dâng quá cao. Sáng ngày 6/12, lần đầu tiên trong lịch sử quan trắc, trạm Phú An - TP.HCM ghi nhận mức triều cao đến 1m71.

Cơn bão mạnh nhất trong 30 năm đổ bộ Nam Trung Bộ

Ngày 4/11, bão số 12 (Damrey) đổ bộ Phú Yên - Khánh Hòa với sức gió 133 km/h (cấp 12, giật cấp 15). Đây là cơn bão mạnh nhất từ năm 1988 đến nay vào vào Nam Trung Bộ.

Bão Damrey gây thiệt hại lớn và người và tài sản. (Ảnh: Xuân Ngọc)

Bão Damrey đã làm 44 người chết, 114.000 ngôi nhà ở Khánh Hòa hư hỏng. Đường bộ, đường sắt tê liệt do sạt lở đất. Tại cảng Quy Nhơn (Bình Định), 10 tàu hàng bị chìm và mắc cạn, nhiều thuyền viên bị chết, mất tích.

Hoàn lưu sau bão kết hợp với không khí lạnh gây mưa rất to suốt từ Thừa Thiên Huế tới Bình Thuận và Tây Nguyên. Hơn 4,3 triệu người bị ảnh hưởng, 107 người chết và 16 người mất tích, 342 người bị thương, 3.500 ngôi nhà bị phá hủy, hơn 300.000 ngôi nhà bị hư hại. Tổng thiệt hại do bão Damrey trên 22.680 tỷ đồng (tương đương 1 tỷ USD).

Số lượng bão nhiều nhất từ trước đến nay

Năm 2017 là năm đầu tiên trong lịch sử quan trắc khí tượng, Biển Đông có số lượng bão kỷ lục tới 16 cơn bão và 4 áp thấp nhiệt đới. Trong đó có 5 cơn bão (số (số 2, 4, 10, 12, 14) và 3 cơn áp thấp nhiệt đới đổ bộ trực tiếp vào nước ta.

Tháng 12 đã là cuối mùa, xác suất bão xuất hiện vào thời gian này rất thấp, 2 năm mới có 1 cơn. Thế nhưng năm nay, bão số 15 chưa qua thì bão số 16 lại xuất hiện. Và cũng gần 60 năm, tháng 12 mới lại có 1 cơn bão như bão số 16 với cường độ mạnh và diễn biến phức tạp. Rất may sáng 26/12, khi áp sát mũi Cà Mau, bão đã suy yếu.

Theo Ban chỉ đạo trung ương về phòng chống thiên tai, bão lũ năm 2017 đã làm 325 người chết, 61 người mất tích, hơn 600 người bị thương. Trên 8.000 ngôi nhà bị đổ sập, hơn 350.000 nhà khác hư hỏng. Hệ thống giao thông, thủy lợi, viễn thông, điện lực... hư hại nặng. Tổng thiệt hại vật chất xấp xỉ 60.000 tỷ đồng (2,6 tỷ USD), nhiều nhất trong 5 năm qua.

Minh Thu (t/h)