Năm 2025: Xuất khẩu và công nghệ cao giúp Trung Quốc củng cố vị thế ‘siêu cường sản xuất’

Trả lời phỏng vấn của Đài Phát thanh - Truyền hình Trung ương Trung Quốc, PGS.TS Lưu Ngọc Trịnh, chuyên gia kinh tế, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế và Chính trị Thế giới (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) cho biết: Dù tốc độ tăng có giảm dần giữa các quý: Như quý I tăng 5,4%, quý II tăng 5,2%, quý III tăng 4,8%, và quý IV chỉ tăng 4,5%, song vẫn đạt mục tiêu đề ra khoảng 5% trong cả năm 2025. Tổng quy mô nền kinh tế lần đầu tiên vượt mốc 140.000 tỷ Nhân dân tệ (tương đương khoảng 20.000 tỷ USD).

PGS.TS Lưu Ngọc Trịnh, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế và Chính trị Thế giới (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam). (Ảnh: NVCC)

Theo vị học giả, có được kết quả này trước tiên là nhờ động lực tăng trưởng tương đối tốt từ thương mại quốc tế, với tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hoá tăng 3,8%. Trái ngược với dự báo rằng thặng dư thương mại Trung Quốc sẽ giảm đáng kể, Trung Quốc lại ghi nhận mức thặng dư kỷ lục gần 1,2 nghìn tỷ USD, tăng 20% so với năm 2024.

“Đây không chỉ là kết quả của sự linh hoạt mà còn phản ánh một sự thay đổi mang tính cấu trúc trong chiến lược xuất khẩu toàn cầu của Trung Quốc. Điều này chứng tỏ "cỗ máy xuất khẩu" Trung Quốc đã vượt qua cú sốc thuế quan và khẳng định vị thế "siêu cường sản xuất" của mình”, PGS.TS Lưu Ngọc Trịnh cho hay.

Phân tích về chiến lược đa dạng hoá thị trường xuất khẩu của Trung Quốc, vị chuyên gia chỉ rõ, Trung Quốc đã chủ động giảm bớt sự phụ thuộc vào 1 thị trường bằng cách đẩy mạnh xuất khẩu sang các khu vực khác. Các thị trường mới như ASEAN (tăng 13,4%), trở thành một trong những điểm đến xuất khẩu hàng đầu; Châu Phi ghi nhận mức tăng trưởng đột biến lên tới 25,8%; Liên minh Châu Âu (EU) tăng 8,4%; hay Ấn Độ và Mỹ Latinh lần lượt tăng 12,8% và 7,4%.

Thay đổi cơ cấu sản phẩm xuất khẩu cũng là một trong những nguyên nhân. Thay vì chỉ dựa vào hàng tiêu dùng giá rẻ, thặng dư của Trung Quốc hiện nay được thúc đẩy bởi các ngành công nghệ cao và giá trị gia tăng lớn, như: chíp bán dẫn tăng 26,8%; đóng tàu tăng 26,7%; ô tô (trong đó có ô tô điện) tăng 21,4%. Ngược lại, các mặt hàng truyền thống chịu ảnh hưởng nặng từ thuế đều sụt giảm, như đồ chơi (-12,7%), nội thất (-6,1%) và giày dép (-11,3%).

“Đồng thời, Trung Quốc đã tái thiết lập chuỗi cung ứng và trung chuyển bằng các tuyến đường thương mại để giảm nhẹ tác động từ thuế quan, thể hiện qua việc tăng đầu tư sản xuất tại các nước thứ ba” PGS.TS Lưu Ngọc Trịnh phân tích.

Dù thặng dư kỷ lục 1,2 nghìn tỷ USD này còn đến từ sự chênh lệch giữa năng lực sản xuất và tiêu dùng nội địa, nhưng cũng đã cho thấy rõ khả năng thích ứng cực cao của Trung Quốc trong bối cảnh nhiều khó khăn.

Cảnh tượng nhộn nhịp tại bãi container ở cảng Thanh Đảo, tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc ngày 8/12/2025 (Ảnh: CGTN)

Động lực tăng trưởng chủ yếu thứ hai đến từ sản xuất và công nghệ, theo vị học giả. Cụ thể, Các ngành sản xuất thiết bị và sản xuất công nghệ cao (như hàng không, vũ trụ, máy móc thiết bị) là trụ cột chính, đặc biệt là đầu tư vào dịch vụ viễn thông tăng mạnh, là những điểm sáng lớn với mức tăng trưởng lần lượt đạt 9,2% và 9,4%.

“Điều này cho thấy sự chuyển dịch mạnh mẽ sang mô hình "phát triển chất lượng cao" và giảm dần sự phụ thuộc vào các động lực truyền thống. Lần đầu tiên, Trung Quốc lọt vào top 10 Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu, thể hiện sự chuyển dịch sang phát triển chất lượng cao”, chuyên gia Việt Nam chỉ rõ.

Tựu chung lại trong năm 2025, dù phải đối mặt với các thách thức nội tại lớn như thị trường bất động sản trì trệ, áp lực giảm phát còn dai dẳng, thất nghiệp còn cao, nhưng Trung Quốc đã thành công trong việc duy trì ổn định kinh tế và thúc đẩy chuyển đổi công nghệ cao, vượt qua các áp lực bên ngoài.

Công nhân lắp ráp các bộ phận trên dây chuyền sản xuất xe năng lượng mới tự động tại thành phố Kim Hoa, tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc ngày 13/5/2025 (Ảnh: CGTN)

PGS.TS Lưu Ngọc Trịnh nhận định, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang đối mặt với nhiều biến động như lạm phát, đứt gãy chuỗi cung ứng và chủ nghĩa bảo hộ gia tăng, Trung Quốc vẫn duy trì vị thế là một thực thể không thể thay thế. Đặc biệt, sự xoay trục của Bắc Kinh hướng tới các nước Nam Bán cầu (Global South) đang tạo ra một cấu trúc địa kinh tế mới.

“Trung Quốc hiện không chỉ là "công xưởng thế giới" mà còn đóng vai trò là động lực tăng trưởng và mắt xích cốt lõi trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Trung Quốc thường xuyên đóng góp khoảng 30% vào tăng trưởng kinh tế toàn cầu hàng năm”, chuyên gia Việt Nam chỉ ra, nhấn mạnh rằng sự phục hồi hoặc chậm lại của kinh tế Trung Quốc có tác động trực tiếp đến giá hàng hóa và nhu cầu tiêu dùng quốc tế.

Dù xu hướng “de-risking” (giảm rủi ro) đang diễn ra, Trung Quốc vẫn là trung tâm sản xuất các thành phần quan trọng, từ điện tử tiêu dùng đến các sản phẩm chuyển đổi xanh (pin mặt trời, xe điện, pin lithium). Với tầng lớp trung lưu lên đến hàng trăm triệu người, đây là thị trường xuất khẩu mục tiêu hàng đầu của các tập đoàn đa quốc gia và các nước xuất khẩu nông sản, nguyên liệu thô. Bên cạnh đó, Trung Quốc đang chuyển mình từ sản xuất giá trị thấp sang dẫn đầu trong các lĩnh vực công nghệ tương lai như AI, hạ tầng 5G và năng lượng tái tạo…, trở thành “người dẫn dắt công nghệ mới”.

Trung Quốc đã chủ động thắt chặt liên kết với các nước đang phát triển tại châu Á, châu Phi và Mỹ Latinh. Trọng tâm hợp tác giữa Trung Quốc và các khu vực này đã chuyển dịch từ hạ tầng sang công nghệ và năng lượng xanh, thấy rõ nhất qua Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI). Trung Quốc cũng đang thúc đẩy vai trò của các tổ chức như BRICS+ và Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) nhằm tăng cường vai trò và tiếng nói của các nước đang phát triển trong giao lưu kinh tế, an ninh khu vực.

“Như vậy, Trung Quốc đang dần chuyển từ vai trò "người gia công cho phương Tây" sang vai trò "người dẫn dắt và cung cấp giải pháp" cho các nước Nam Bán cầu. Điều này giúp Trung Quốc giảm bớt sự phụ thuộc vào thị trường Âu-Mỹ, đồng thời xây dựng một hệ sinh thái kinh tế mới,” PGS.TS Lưu Ngọc Trịnh kết luận.

CMG hoàn thành toàn bộ 5 buổi tổng duyệt Gala mừng Xuân 2026

CMG phát sóng chương trình Gala Tết Nguyên tiêu 2026