Lấy sự hài lòng của Nhân dân làm thước đo hiệu quả hoạt động của Mặt trận

Phát biểu chỉ đạo tại Đại hội XI Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: "Mặt trận phải lấy Nhân dân làm trung tâm trong mọi hoạt động"; "vừa phải đưa chủ trương đúng của Đảng, chính sách đúng của Nhà nước đến với Nhân dân, vừa phải đưa tiếng nói, nguyện vọng, sáng kiến, bức xúc chính đáng của Nhân dân đến với Đảng, Nhà nước".

Đại hội XI xác định: "Nhân dân là trung tâm, là chủ thể, mục tiêu và động lực của đổi mới công tác Mặt trận". So với các nhiệm kỳ trước, yêu cầu này được cụ thể hóa rõ nét hơn bằng những chỉ tiêu gắn trực tiếp với quyền tham gia, quyền giám sát và mức độ thụ hưởng của người dân. Những nội dung như "Tháng nghe dân nói", "Cổng Mặt trận số" hay Bộ chỉ số niềm tin xã hội cho thấy trọng tâm của nhiệm kỳ mới không nằm ở việc tổ chức thêm hoạt động, mà ở việc làm cho tiếng nói của người dân được lắng nghe đầy đủ hơn và được phản hồi hiệu quả hơn.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu chỉ đạo Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ XI. (Ảnh: Báo Chính phủ)

Báo cáo chính trị trình Đại hội thẳng thắn nhìn nhận một số hạn chế trong nhiệm kỳ qua: việc nắm bắt tình hình Nhân dân ở một số nơi có lúc còn bị động, chưa kịp thời; chưa có chế tài đủ mạnh đối với những cơ quan chưa phản hồi kiến nghị sau giám sát, phản biện xã hội. Báo cáo cũng chỉ rõ qQuy định về quyền làm chủ của Nhân dân chưa được thể chế hoá đầy đủ, có lúc, có nơi còn vi phạm.

Từ thực tiễn đó, nhiệm kỳ 2026-2031 đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức hoạt động của Mặt trận theo hướng gần dân hơn, sát cơ sở hơn, mở rộng đối thoại và nâng cao trách nhiệm phản hồi đối với những vấn đề người dân quan tâm.

Mở rộng không gian để người dân tham gia

Trong Chương trình hành động nhiệm kỳ 2026-2031, hằng năm 100% Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp tổ chức "Tháng nghe dân nói". Cùng với đó, 100% Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, các tổ chức thành viên triển khai "Cổng Mặt trận số" tiếp nhận kiến nghị 24/7; phấn đấu 100% xã, phường thiết lập trang mạng xã hội để tương tác trực tiếp với người dân, tiếp nhận phản ánh, ý kiến, kiến nghị của Nhân dân.

Những chỉ tiêu này đưa việc lắng nghe Nhân dân từ yêu cầu chung thành cơ chế triển khai thường xuyên trong toàn hệ thống Mặt trận. Người dân có thêm kênh để phản ánh, kiến nghị; Mặt trận có thêm công cụ để nắm bắt tình hình, tổng hợp ý kiến và theo dõi quá trình xử lý.

Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Lam Thành (Nghệ An) tổ chức buổi hướng dẫn tham gia “Bình dân học vụ số” cho cán bộ, hội viên phụ nữ và đông đảo người dân trên địa bàn, tháng 5/2026. (Ảnh: Báo Phụ nữ Việt Nam)

Thực tiễn từ các địa phương cho thấy hướng đi này đã có cơ sở triển khai. Đà Nẵng chia sẻ tại Đại hội kinh nghiệm ứng dụng công nghệ trong tập hợp, tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri và Nhân dân. Theo đó, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp trên địa bàn thành phố đã hình thành hệ sinh thái số thông qua "Cổng Mặt trận số" cùng các nền tảng như fanpage Mặt trận, OA Mặt trận Đà Nẵng, Cổng góp ý 1022... Nhiều phản ánh của người dân hiện được gửi trực tiếp qua các nền tảng này. Những vấn đề liên quan đến vệ sinh bãi biển, trật tự đô thị hay các dự án chậm triển khai thường được ghi nhận từ rất sớm trên môi trường mạng. Cách làm này giúp Mặt trận mở rộng khả năng tiếp nhận thông tin từ cơ sở và chủ động hơn trong việc nắm bắt những vấn đề đang tác động trực tiếp đến đời sống người dân.

Cũng tại Đại hội, Nghệ An giới thiệu mô hình “Bình dân học vụ số”, hỗ trợ người cao tuổi, người dân vùng sâu, vùng xa tiếp cận môi trường số để có thể tham gia chính sách, phản ánh kiến nghị. Hà Nội nhấn mạnh yêu cầu tăng cường đồng thuận xã hội trong bối cảnh chuyển đổi số, khi thông tin trên mạng xã hội có thể tác động nhanh và mạnh đến tâm trạng xã hội.

Những cách làm trên phản ánh yêu cầu đang đặt ra đối với hệ thống Mặt trận: thích ứng với sự thay đổi trong phương thức người dân tiếp cận thông tin và bày tỏ ý kiến. Khi không gian số ngày càng trở thành nơi hình thành dư luận xã hội, việc nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân cũng cần những phương thức mới, linh hoạt và kịp thời hơn. Đó không chỉ là câu chuyện ứng dụng công nghệ, mà còn là thay đổi cách tiếp cận người dân trong điều kiện mới.

Không dừng ở việc tiếp nhận, hằng quý, 100% Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp và các tổ chức thành viên phải có báo cáo phản ánh kịp thời tình hình Nhân dân, đồng thời đề xuất giải pháp, hướng giải quyết với cấp có thẩm quyền. Hằng năm, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tỉnh tổ chức ít nhất một mô hình điểm về đối thoại xã hội; các tổ chức thành viên ở mỗi cấp tổ chức ít nhất một hội nghị đối thoại trực tiếp giữa đoàn viên, hội viên với cấp ủy, chính quyền cùng cấp.

Tham luận của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hồ Chí Minh tại Đại hội khẳng định: "Lấy sự thụ hưởng của Nhân dân làm nền tảng xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc". Quan điểm này gắn với yêu cầu nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân, mở rộng đối thoại xã hội và phát huy vai trò tham gia của người dân trong quá trình xây dựng, thực hiện, giám sát các chủ trương, chính sách liên quan trực tiếp đến đời sống của mình.

Chăm lo đời sống, để người dân giám sát và đánh giá

Trong phát biểu chỉ đạo tại Đại hội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: "Mặt trận không thể mạnh nếu xa dân"; "không thể đại diện cho Nhân dân nếu không nghe được tiếng nói thật của Nhân dân".

Hiệu quả công tác Mặt trận vì vậy phải được đo bằng niềm tin, sự hài lòng, mức độ tham gia của Nhân dân và kết quả cụ thể trong việc làm cho đời sống Nhân dân ngày càng tốt đẹp hơn.

Theo Chương trình hành động nhiệm kỳ 2026-2031, Mặt trận đặt mục tiêu huy động trên 50.000 tỷ đồng cho các hoạt động an sinh xã hội và hỗ trợ cộng đồng. Nguồn lực này hướng tới người nghèo, hộ cận nghèo, người dân vùng thiên tai, các đối tượng khó khăn, yếu thế; đồng thời hỗ trợ xây dựng các công trình dân sinh thiết yếu tại cơ sở.

Mỗi cấp tỉnh có ít nhất một mô hình điểm về an sinh cộng đồng. Mỗi xã, phường có ít nhất một mô hình tương tự. Hằng năm, 100% Ban Công tác Mặt trận phấn đấu có ít nhất một công trình hoặc phần việc góp phần xây dựng khu dân cư sáng, xanh, sạch, đẹp, an ninh, an toàn, ấm no, hạnh phúc.

Tại Đại hội, tham luận của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Điện Biên chia sẻ kinh nghiệm triển khai phong trào "Chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát". Trong điều kiện địa hình chia cắt, nhiều bản còn khó khăn về giao thông, Mặt trận địa phương đã phát huy vai trò cộng đồng thông qua mô hình "Chính quyền - Nhân dân - Lực lượng vũ trang cùng làm nhà", huy động hơn 100.000 ngày công lao động từ cộng đồng dân cư. Từ năm 2024 đến nay, hơn 10.800 hộ gia đình chính sách, hộ nghèo và hộ cận nghèo đã được hỗ trợ xây mới hoặc sửa chữa nhà ở với tổng kinh phí trên 575 tỷ đồng.

Chương trình hành động cũng tiếp tục đặt ra các chỉ tiêu cụ thể về giám sát và phản biện xã hội. Hằng năm, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tỉnh tổ chức ít nhất 5 chương trình, nội dung giám sát xã hội và phản biện xã hội ít nhất 5 dự thảo văn bản. Ở cấp xã, chỉ tiêu tương ứng là ít nhất 3 chương trình, nội dung giám sát xã hội và phản biện xã hội ít nhất 3 dự thảo văn bản.

Tại Lào Cai, giai đoạn 2020-2025, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội đã thực hiện 3.518 cuộc giám sát, ban hành 1.450 văn bản kiến nghị; tỷ lệ cơ quan chức năng tiếp thu, giải quyết đạt trên 90%. Tại Phú Thọ, Ban Thanh tra nhân dân thực hiện 1.586 cuộc giám sát; Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng tham gia giám sát 2.348 công trình, dự án; hàng nghìn ý kiến, kiến nghị của Nhân dân được tiếp nhận, tổng hợp và chuyển tới cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Ở xã Hồng Lộc, tỉnh Hà Tĩnh, Mặt trận và các tổ chức đoàn thể trực tiếp giám sát các vấn đề rất cụ thể như thu - chi trong trường học, giải quyết thủ tục hành chính, hỗ trợ người dân sau thiên tai, giám sát công trình đầu tư xây dựng cơ bản.

Báo cáo chính trị xác định tiếp tục đẩy mạnh giám sát, phản biện xã hội theo hướng chủ động, từ sớm, từ xa, dân chủ, khách quan; tập trung vào những chủ trương, chính sách lớn, những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân. Việc theo dõi, giám sát quá trình tiếp nhận, xử lý kiến nghị sau giám sát, phản biện cũng được đặt ra rõ hơn, nhằm khắc phục tình trạng kiến nghị chậm được phản hồi hoặc chưa được xử lý đến nơi đến chốn.

Một trong những nội dung mới được Đại hội XI đặt ra là hằng năm, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tổ chức đánh giá độc lập Bộ chỉ số niềm tin xã hội cấp tỉnh, công bố kết quả an sinh cộng đồng, thực hiện "3 công khai - 3 giám sát". Dù tiêu chí và phương pháp đánh giá sẽ tiếp tục được hoàn thiện trong quá trình triển khai, việc đưa ra công cụ này cho thấy yêu cầu ngày càng cao đối với hiệu quả hoạt động của hệ thống Mặt trận.

Chương trình hành động xác định đến cuối nhiệm kỳ, 100% cán bộ Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội, các hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ được bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng công tác Mặt trận và kỹ năng số. Báo cáo chính trị yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ Mặt trận chuyên nghiệp, tâm huyết, đủ năng lực đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới; gần dân, sát cơ sở, đồng hành cùng Nhân dân và hiện diện hiệu quả trên không gian số.

Kết quả hoạt động của Mặt trận trong nhiệm kỳ tới sẽ được đánh giá qua mức độ đồng thuận xã hội, niềm tin của người dân và những chuyển biến cụ thể trong đời sống, bên cạnh các phong trào, cuộc vận động được triển khai. Khi tiếng nói của người dân được tiếp nhận kịp thời hơn, các ý kiến, kiến nghị được phản hồi đầy đủ hơn và các chương trình an sinh xã hội đến đúng đối tượng, chủ trương "lấy Nhân dân làm trung tâm" sẽ được thể hiện bằng những thay đổi có thể cảm nhận trong đời sống hằng ngày.

"Mặt trận số" - Không gian mới nhằm tiếp cận, tiếp nhận và phản hồi ý kiến người dân

Đại hội MTTQ lần thứ XI: Hướng về nhân dân, lấy người dân làm trung tâm