Hợp tác Lan Thương – Mekong: Một thập kỷ gắn kết và tầm nhìn tương lai

Cơ chế hợp tác Lan Thương – Mekong (LMC) lấy tên gọi từ dòng nước chung và phát triển thịnh vượng nhờ nguồn nước ấy. Đây là mô hình hợp tác tiểu vùng kiểu mới do Trung Quốc cùng Việt Nam, Campuchia, Lào, Myanmar và Thái Lan đồng khởi xướng. Kể từ khi chính thức khởi động vào năm 2016, sau một thập kỷ vun đắp, cơ chế này đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, trở thành một trong những khuôn khổ hợp tác năng động và giàu tiềm năng nhất khu vực. Qua đó, góp phần thúc đẩy xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai Lan Thương – Mekong, đi đầu trong tiến trình xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai của nhân loại.

Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị tham dự buổi chiêu đãi kỷ niệm 10 năm Hội nghị Cấp cao Hợp tác Lan Thương - Mekong lần thứ nhất. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Đơm hoa kết trái từ nền móng vững chắc

Sau 10 năm đặt nền móng, Cộng đồng chia sẻ tương lai các nước Lan Thương – Mekong đã bén rễ sâu và gặt hái nhiều "trái ngọt". Việc sáu quốc gia thành viên lần lượt tuyên bố xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai đã tạo nên mạng lưới bao phủ toàn diện ở cả cấp độ song phương và đa phương.

Dựa trên cấu trúc đa tầng với đặc trưng “lãnh đạo cấp cao định hướng; bao phủ toàn diện các lĩnh vực; các ngành, các cấp cùng tham gia”, các bên đã xác lập vững chắc “khung hợp tác 3+5+X”. Trong đó, ba trụ cột gồm: Chính trị - An ninh, Kinh tế và Phát triển bền vững, Văn hóa - Xã hội. Các lĩnh vực ưu tiên như kết nối liên thông, nâng cao năng lực sản xuất, kinh tế xuyên biên giới, tài nguyên nước, nông nghiệp và giảm nghèo cũng được đẩy mạnh. Qua đó, đưa LMC trở thành điểm sáng trong việc thúc đẩy hợp tác chất lượng cao thuộc khuôn khổ “Vành đai và Con đường” và hợp tác “Phương Nam toàn cầu”.

"Làn đường cao tốc" phát triển kinh tế

Hợp tác Lan Thương – Mekong sau 10 năm đã thực sự mở ra một “làn đường cao tốc” cho sự phát triển. Năm 2025, kim ngạch thương mại giữa Trung Quốc và 5 nước lưu vực Mekong lần đầu tiên vượt mốc 500 tỷ USD, chiếm một nửa tổng kim ngạch thương mại Trung Quốc – ASEAN, tăng hơn 150% so với thời điểm khởi động.

Trung Quốc nhiều năm liền là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam, Campuchia, Myanmar, Thái Lan và là đối tác lớn thứ hai của Lào. Đặc biệt, Việt Nam hiện đã trở thành đối tác thương mại lớn thứ tư của Trung Quốc trên toàn cầu. Mạng lưới kết nối hạ tầng khu vực về đường bộ, đường sắt, cảng biển và điện lực đã cơ bản được hình thành. Các dự án trọng điểm như kết nối Trung Quốc – Lào – Thái Lan tiếp tục được thúc đẩy; các tuyến đường sắt xuyên biên giới Trung – Việt được triển khai bài bản, trong đó một số hạng mục của tuyến Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng đã chính thức khởi công.

Đồng thời, các nền tảng hợp tác chuyên sâu như Trung tâm Hợp tác tài nguyên nước, Trung tâm Hợp tác môi trường, Trung tâm Hợp tác nông nghiệp, Trung tâm Giao lưu thanh niên và Trung tâm Nghiên cứu Mekong toàn cầu không ngừng được hoàn thiện. Hợp tác trong lĩnh vực năng lượng sạch như xe điện, điện mặt trời góp phần bảo đảm ổn định chuỗi cung ứng và thúc đẩy hội nhập kinh tế. Ngày càng nhiều nông sản chất lượng cao từ khu vực như sầu riêng, dừa đã hiện diện rộng rãi trong đời sống người dân Trung Quốc.

Lá chắn an ninh và sợi dây gắn kết lòng dân

Trong 10 năm qua, lá chắn an ninh khu vực Lan Thương – Mekong ngày càng được củng cố. Sáu nước tích cực hoàn thiện khuôn khổ quản trị, nâng cao năng lực thực thi pháp luật và phát huy hiệu quả cơ chế Hội nghị Bộ trưởng về Hợp tác an ninh và Thực thi pháp luật. Thông qua chiến dịch “Lan Thương – Mekong bình yên”, các bên tăng cường tuần tra chung, đấu tranh hiệu quả với tội phạm xuyên quốc gia như lừa đảo viễn thông, cờ bạc trực tuyến và buôn bán ma túy.

Bên cạnh đó, bức tranh gắn kết lòng dân cũng mang những gam màu rực rỡ. Sáu nước duy trì hợp tác chặt chẽ về văn hóa, giáo dục, truyền thông với nhiều thương hiệu tiêu biểu như: Cuộc thi Sáng kiến Thanh niên về quản trị và phát triển khu vực Lan Thương – Mekong hay Tuần lễ phim quốc tế Lan Thương – Mekong. Việc triển khai “thị thực Lan Thương – Mekong” đã giúp giao lưu nhân dân ngày càng gắn bó.

Đồng thời, Quỹ đặc biệt LMC đã hỗ trợ gần một nghìn dự án an sinh, giúp người dân lưu vực thực sự cảm nhận được lợi ích thiết thực từ cơ chế hợp tác này.

Hướng tới "Thập kỷ Vàng" mới

Buổi làm việc về Hợp tác Lan Thương- Mekong do Tổng Lãnh sự quán phối hợp với Sở Ngoại vụ thành phố Đà Nẵng tổ chức (Ảnh: Tổng Lãnh sự quán Trung Quốc tại Đà Nẵng)

Trước những biến động phức tạp của tình thế giới, cơ chế LMC vẫn kiên định phương châm cùng có lợi, cởi mở và bao trùm. Sáu nước đang nỗ lực kiến tạo “Hợp tác Lan Thương – Mekong phiên bản 2.0” đoàn kết, mở cửa cùng thắng, xanh – sáng tạo, hòa bình – ổn định, cùng chung tay mở ra “thập niên vàng” mới.

Năm nay, Việt Nam đảm nhiệm vai trò Đồng Chủ tịch Hợp tác Lan Thương – Mekong, mở ra tiềm năng hợp tác to lớn hơn nữa giữa hai nước. Phía Trung Quốc sẵn sàng phối hợp chặt chẽ với Việt Nam trong các lĩnh vực trọng điểm như giao lưu nhân văn, kết nối liên thông, năng lượng mới, nông nghiệp... nhằm triển khai thêm nhiều dự án an sinh, đặc biệt là tại khu vực miền Trung Việt Nam, cùng nhau kiến tạo tương lai tươi sáng hơn nữa cho dòng sông chung Lan Thương – Mekong.

Kinh tế xanh - "đòn bẩy" mới cho phát triển bền vững vùng Đồng bằng sông Cửu Long Mekong Startup 2024 vừa ra mắt Mạng lưới chuyển đổi xanh Mekong - "động lực" thúc đẩy phát triển kinh tế xanh bền vững cho đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL).

WVIV và Australia giúp nông dân Mekong thích ứng biến đổi khí hậu Ngày 1/11, tổ chức World Vision International tại Việt Nam (WVIV) cho biết đang phối hợp với Chính phủ Australia thông qua Chương trình Đối tác Mekong - Australia khởi động dự án “Tăng cường khả năng tiếp cận thị trường nông nghiệp thông qua mô hình kinh doanh bao trùm thích ứng biến đổi khí hậu cho cộng đồng” (BASIN). Đây là sáng kiến mới hướng tới hệ thống nông sản công bằng, xanh và bền vững hơn tại Campuchia, Lào và Việt Nam.