Giúp đồng bào biên giới Sơn La thoát nghèo bền vững nhờ dự án JMOFA

Giúp dân “vượt nắng, thắng mưa”

Vượt qua những dãy núi trùng điệp, vượt qua suối xa, rừng già, bản Cáp Ven (xã Sốp Cộp, tỉnh Sơn La) nằm ẩn mình sát biên giới Việt – Lào. Vùng đất này có khí hậu vô cùng khắc nghiệt. Ngày hè nắng như đổ lửa, gió Lào thổi khô khốc; đến mùa đông, sương giá lại phủ trắng những mái nhà sàn. Thời tiết cực đoan trở thành rào cản lớn nhất cho phát triển kinh tế tại địa phương. Tuy nhiên, tới nhà chị Vì Thị Chiên (dân tộc Thái) lại là một không gian tràn đầy sức sống: khu vườn rau xanh mướt, tiếng gà gáy rộn ràng, tiếng lợn con ụt ịt và tiếng cười trong trẻo của những đứa trẻ với đôi mắt sáng ngời.

Gia đình chị Chiên được hỗ trợ 25 con gà giống khi tham gia Dự án “Cải thiện sinh kế của người dân tộc thiểu số tại tỉnh Sơn La thông qua nông nghiệp và cải thiện dinh dưỡng”. (Ảnh: SCI)

Chị Chiên cho biết: “Trước đây, trồng một luống cải cũng phải vật lộn với sâu bệnh, hạn hán rồi lũ lụt. Sản lượng không đủ bổ sung vào bữa ăn hằng ngày. Nhìn các con còi cọc, hay đau ốm vì thiếu chất, vợ chồng tôi xót ruột lắm nhưng bất lực”. Nhưng từ khi tham gia JMOFA, mọi thứ đã đổi khác.

Đầu năm 2024, gia đình chị Chiên được hỗ trợ 25 con gà giống đã tiêm phòng, 10 kg thức ăn chăn nuôi, một số loại thuốc phòng bệnh và 4 loại hạt giống rau xanh. Nhờ được tập huấn về cách làm chuồng, ấp trứng gà, phòng bệnh và chăm sóc rau, chỉ sau ba tháng, đàn gà của gia đình đã trưởng thành và bắt đầu đẻ trứng đều đặn. Mỗi tháng, gia đình thu được khoảng 50–60 quả trứng và 20 kg rau xanh từ khu vườn.

Sản lượng này không chỉ đủ cải thiện bữa ăn gia đình mà còn có thể chia sẻ với hàng xóm, đồng thời, tạo ra nguồn thực phẩm ổn định cho gia đình chị Chiên.

Không dừng lại ở đó, chị Chiên và 5 hộ tiêu biểu khác trong nhóm sản xuất được dự án lựa chọn để hỗ trợ thêm một con lợn nái, đồng thời được tập huấn kỹ thuật chăn nuôi lợn và hỗ trợ một lượng thức ăn ban đầu nhằm giúp nhóm phát triển đàn lợn. Đến nay, lợn nái đã trưởng thành và sinh lứa đầu tiên gồm 5 con lợn con khỏe mạnh. Những con lợn con này sẽ được phân chia đồng đều cho các hộ trong nhóm để tiếp tục phát triển và nhân rộng mô hình.

Vào năm 2022, khi nhóm chuyên gia về Nông nghiệp và Dinh dưỡng của Save the Children tới khảo sát, anh Lò Văn Hà (Cáp Ven, Sốp Cộp, Sơn La) nói: “Nuôi gà ở đây chẳng khác nào đánh cược với thời tiết!”. Anh cho biết thêm, cứ sau vài tháng chăm sóc, khi đàn gà bắt đầu lớn và cho những quả trứng đầu tiên thì các đợt dịch bệnh hằng năm lại tràn qua, quét sạch tài sản của gia đình chỉ trong vài ngày. Hiện nay, nhờ được tập huấn kỹ lưỡng về cách làm chuồng, ấp trứng gà, phòng bệnh và chăm sóc rau, lần đầu tiên anh Hà hiểu rằng sự tỉ mỉ và phương pháp khoa học trong sản xuất chính là chìa khóa dẫn đến thành công.

Được dự án hỗ trợ gà giống, thức ăn và vắc xin phòng bệnh đàn gia cầm, anh Hà phấn khởi nói: Được hỗ trợ con giống; hướng dẫn làm chuồng nuôi, giờ đây, gia đình đã chủ động con giống tái đàn, duy trì đàn gà với hàng chục con. Một đợt dịch cúm gia cầm xuất hiện trong bản; một số hộ hàng xóm đã mất toàn bộ đàn gia cầm tự nuôi. Nhưng thật kỳ lạ, ba ngày, bảy ngày rồi cả một tháng trôi qua, đàn gà được dự án hỗ trợ vẫn khỏe mạnh và đẻ trứng đều đặn như thể dịch bệnh chưa từng xảy ra. Đây là nguồn thực phẩm giúp tôi chăm sóc các con có sức khỏe tốt, phát triển thể chất.

Những thay đổi tích cực tại vùng Dự án. (Ảnh: SCI)

Đúng, trúng

Bước ngoặt đến vào đầu năm 2024. Trong một cuộc họp bản, chị Chiên và người dân Cáp Ven đón nhận tin vui từ cán bộ xã, huyện khi biết người dân sẽ được hỗ trợ toàn diện thông qua dự án JMOFA.

JMOFA sẽ tiếp cận trực tiếp, giải quyết trúng và đúng những nút thắt mà gia đình chị Chiên cũng như người dân bản địa trăn trở bấy lâu. Thay vì hỗ trợ mang tính ngắn hạn, dự án tập trung vào việc chuyển giao kỹ thuật, hỗ trợ phát triển sinh kế bền vững và nâng cao kiến thức dinh dưỡng cho cộng đồng.

Sự đồng hành của dự án kỳ vọng sẽ giúp những hộ nông dân vùng biên giới như chị Chiên, anh Hà chủ động làm chủ kỹ thuật, thích ứng với thời tiết để tự tay cải thiện bữa ăn và kinh tế gia đình.

Điểm đặc biệt của JMOFA là mục tiêu và cách tiếp cận trực tiếp, giải quyết trúng và đúng những “nút thắt” mà gia đình chị Chiên cũng như người dân bản địa trăn trở bấy lâu. Dự án không chỉ hỗ trợ phát triển sinh kế bền vững mà còn tập trung cải thiện dinh dưỡng cho người dân, đặc biệt ưu tiên thúc đẩy sản xuất nông nghiệp và chăm sóc sức khỏe cho bà mẹ mang thai cùng trẻ nhỏ.

Nhận thấy đây là cơ hội lớn để thay đổi cuộc sống, chị Chiên đã không ngần ngại đăng ký tham gia ngay từ ngày đầu. Sự nhiệt tình và trách nhiệm của chị đã thuyết phục được dân bản, mọi người đồng lòng tín nhiệm bầu chị làm Trưởng nhóm sản xuất của bản Cáp Ven.

Dự án cũng góp phần nâng cao kiến thức, kỹ năng và vai trò của phụ nữ trong gia đình. (Ảnh: SCI)

Bà Đoàn Thanh Phúc, Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Sơn La, Phó Ban quản lý dự án tại tỉnh Sơn La, thông tin: Dự án triển khai từ tháng 7/2023 đến tháng 3/2026 tại 5 xã: Pắc Ngà, Tà Xùa, Xím Vàng (tại khu vực Bắc Yên), và Púng Bánh, Sốp Cộp (tại khu vực Sốp Cộp). Đây là những xã chủ yếu có đồng bào dân tộc Mông, Thái, Khơ Mú sinh sống, điều kiện kinh tế khó khăn; tỉ lệ suy dinh dưỡng trẻ em dưới 5 tuổi còn cao. Mục tiêu của dự án nhằm cải thiện sinh kế của đồng bào dân tộc thiểu số, thông qua sản xuất nông nghiệp; chú trọng bình đẳng giới, an ninh lương thực, cải thiện dinh dưỡng bà mẹ và trẻ em.

Ông Vương Đình Giáp, Giám đốc Chương trình Save the Children Việt Nam nhấn mạnh: “Dự án đã cho thấy hiệu quả của cách tiếp cận đa ngành trong việc cải thiện sinh kế và dinh dưỡng cho cộng đồng dân tộc thiểu số. Khi sinh kế của gia đình được cải thiện, nguồn thực phẩm đa dạng hơn và cha mẹ có kiến thức, thực hành chăm sóc dinh dưỡng tốt hơn, trẻ em chính là những người được hưởng lợi lâu dài. Những kết quả và bài học kinh nghiệm thu được từ Sơn La không chỉ có ý nghĩa đối với địa phương mà còn cung cấp các bằng chứng thực tiễn quan trọng cho việc xây dựng và nhân rộng các mô hình phù hợp trong khuôn khổ các chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.”

SCI hỗ trợ nhu yếu phẩm khẩn cấp cho hộ gia đình bị ngập lụt tại Đắk Lắk

SCIC duy trì đà tăng trưởng ấn tượng, hướng tới mô hình Quỹ đầu tư Chính phủ