Gặp những nữ chiến sĩ cách mạng Mexico qua ảnh ở Hà Nội

Những người phụ nữ trong chiến tranh

Trong bức ảnh chụp tại ga xe lửa Buenavista năm 1912, một phụ nữ đội mũ rộng vành nhoài người ra khỏi cửa toa tàu. Tên tuổi và câu chuyện của cô đến nay vẫn chưa được xác định. Qua nhiều năm, người phụ nữ trong ảnh được biết đến với những tên gọi như “Nữ binh” (The Woman Soldier), “Adelita” hay “Chiến sĩ đường sắt” (The Railroad Fighter). Hình ảnh ấy trở thành biểu tượng về lòng dũng cảm và sự hy sinh của những phụ nữ tham gia Cách mạng Mexico.

Bức ảnh là một trong những tác phẩm được trưng bày tại triển lãm “Những nữ chiến sĩ cách mạng Mexico”. Cùng với những bức ảnh đen trắng khác, phần chú giải song ngữ Việt - Anh giới thiệu đến người xem các nhân vật, sự kiện và cuộc sống của phụ nữ trong giai đoạn lịch sử này.

Bức ảnh “Nữ chiến sĩ nhoài người ra khỏi chuyến tàu tại ga xe lửa Buenavista” từng đoạt giải thưởng quốc tế. (Ảnh: Ngọc Mai)

Cách mạng Mexico bùng nổ năm 1910, sau hơn ba thập kỷ dưới chế độ độc tài Porfirio. Trong cuộc cách mạng, những phụ nữ được gọi là “soldaderas” đảm nhận nhiều công việc: cứu chữa thương binh, nấu ăn, vận chuyển vũ khí, đưa tin, tuyên truyền và chăm sóc trẻ em. Một số người trực tiếp cầm súng, có người cải trang thành nam giới để tham gia chiến đấu, thậm chí giữ vai trò chỉ huy các đơn vị vũ trang.

Bên cạnh những nữ chiến sĩ, triển lãm còn giới thiệu các bức ảnh về những người mẹ, người vợ và phụ nữ góa chồng trong chiến tranh.

Những bức ảnh về người mẹ, người vợ và phụ nữ góa chồng trong Cách mạng Mexico tại triển lãm. (Ảnh: Ngọc Mai)

Theo phần thuyết minh tại triển lãm, ngày thường của nhiều “soldaderas” bắt đầu từ rất sớm. Họ cho con bú, thu xếp những đồ đạc ít ỏi, tìm nguyên liệu và dụng cụ nấu nướng để chuẩn bị bữa ăn. Ngoài việc hỗ trợ lực lượng chiến đấu, họ còn chăm sóc những đứa trẻ mồ côi vì chiến tranh. Nhiều người sau đó cũng mất chồng trong các trận đánh.

Đưa ảnh tư liệu Mexico đến công chúng Việt Nam

Những tác phẩm tại triển lãm gắn với kho lưu trữ ảnh Casasola, nơi lưu giữ các hình ảnh về đời sống chính trị, xã hội và văn hóa Mexico cuối thế kỷ XIX, nửa đầu thế kỷ XX.

Chân dung Adela Velarde Pérez, biệt danh “Adelita” (1900 - 1971), được trưng bày tại triển lãm. (Ảnh: Ngọc Mai)

Agustín Víctor Casasola (1874-1938) là một trong những người tiên phong của nhiếp ảnh báo chí Mexico. Ông bắt đầu làm phóng viên ảnh năm 1898, từng cộng tác với các tờ El Globo, El Demócrata và El Tiempo. Trong Cách mạng Mexico, ông ghi lại nhiều sự kiện, nhân vật, đồng thời gìn giữ ảnh của các nhiếp ảnh gia cùng thời. Kho lưu trữ Casasola hiện được bảo quản tại Viện Lưu trữ Ảnh Quốc gia Mexico ở Pachuca.

Triển lãm do Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, Bảo tàng Phụ nữ Mexico và nhà báo, nhà văn, nhà hoạt động văn hóa Kyra Núñez de León phối hợp thực hiện, với sự hỗ trợ của Đại sứ quán Mexico tại Việt Nam. Công tác giám tuyển nhiếp ảnh do María del Mar Cuervo và Adrián Casasola thực hiện.

Phát biểu tại sự kiện, Đại sứ Mexico tại Việt Nam Alejandro Negrín cho biết, triển lãm giúp người dân Việt Nam hiểu rõ hơn về cuộc đại cách mạng xã hội đầu tiên của thế kỷ XX - Cách mạng Mexico (1910-1920) thông qua việc tôn vinh tầm vóc và sự cống hiến to lớn của những người phụ nữ Mexico trực tiếp tham gia vào cuộc đấu tranh vũ trang đó. Ông cũng đánh giá cao giá trị của kho lưu trữ Casasola đối với việc ghi lại giai đoạn lịch sử này.

Theo Đại sứ Alejandro Negrín, triển lãm còn mở ra cơ hội đối thoại giữa Mexico và Việt Nam về những nỗ lực, thành tựu của hai nước trong xây dựng xã hội công bằng và bao trùm hơn.

Khách tham quan tìm hiểu những tác phẩm tư liệu tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam. (Ảnh: Ngọc Mai).

Triển lãm “Những nữ chiến sĩ cách mạng Mexico” mở cửa phục vụ công chúng từ ngày 8/10 đến 22/10/2026 tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, số 36 Lý Thường Kiệt, phường Cửa Nam, Hà Nội.

Việt Nam - Mexico: Củng cố nền tảng hữu nghị, thúc đẩy hợp tác thực chất hơn

Doanh nghiệp Việt muốn “thâm nhập” thị trường Mỹ Latinh