Cơ hội để người lao động Việt Nam làm việc lâu dài và phát triển sự nghiệp tại Nhật Bản

Hội thảo về phát triển nguồn nhân lực Nhật Bản - Việt Nam năm 2025. (Ảnh: Mai Anh)

Tại Hội thảo, các cán bộ của Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản và Tổng cục quản lý xuất nhập cảnh và lưu trú Nhật Bản đã giới thiệu về chương trình “Việc làm để phát triển kỹ năng” (ESD). Chương trình hướng đến mục tiêu tiếp nhận và đào tạo bài bản nguồn nhân lực nước ngoài trong các lĩnh vực đang thiếu hụt lao động tại Nhật Bản, góp phần chuyển giao kỹ năng và tri thức một cách bền vững, thay vì chỉ tập trung vào việc cung ứng lao động giá rẻ.

Mỗi người lao động nước ngoài sẽ được xây dựng một “kế hoạch việc làm để phát triển kỹ năng” trong thời gian 3 năm, bao gồm các chỉ tiêu cụ thể về công việc, kỹ năng nghề nghiệp, trình độ tiếng Nhật… Sau khoảng thời gian này, người lao động có cơ hội được chuyển tiếp lên các bậc kỹ năng cao hơn như kỹ năng đặc định số 1 (SSW1) và kỹ năng đặc định số 2 (SSW2) nếu đáp ứng đủ điều kiện chuyên môn và tiếng Nhật. Việc thiết lập hệ thống ESD không chỉ góp phần chuẩn hóa và nâng cao chất lượng đào tạo nhân lực nước ngoài, mà còn mở ra cơ hội để họ làm việc lâu dài, ổn định và có cơ hội phát triển sự nghiệp tại Nhật Bản.

Một điểm mới quan trọng trong chương trình ESD là người lao động sẽ được phép chuyển đổi nơi làm việc nếu đáp ứng các điều kiện như làm cùng ngành và đạt yêu cầu về kỹ năng cũng như trình độ tiếng Nhật. Điều này khác với chương trình thực tập kỹ năng hiện nay vốn có quy định cấm chuyển việc, dẫn đến nhiều trường hợp lao động bỏ trốn vì không chịu nổi môi trường làm việc.

Để tránh tình trạng các doanh nghiệp cạnh tranh thu hút người lao động quá mức, hệ thống mới quy định người lao động không được chuyển việc trong khoảng thời gian từ 1-2 năm, tùy thuộc vào từng ngành nghề. Sau thời gian này, việc chuyển việc chỉ được phép nếu người lao động vượt qua các bài kiểm tra kỹ năng và tiếng Nhật, đồng thời công ty tiếp nhận lao động cũng phải đáp ứng các tiêu chí nhất định của Chính phủ.

Ông Ishikawa Isamu, Phó Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam. (Ảnh: Mai Anh)

Phát biểu tại Hội thảo, ông Ishikawa Isamu, Phó Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam cho biết: “Chúng tôi mong muốn thông qua chế độ ESD giúp cải thiện đáng kể môi trường làm việc cho người lao động Việt Nam tại Nhật Bản, để họ không còn phải đối mặt với những rắc rối không đáng có. Nhật Bản đang nỗ lực tạo dựng một môi trường sống và làm việc hạnh phúc hơn cho người Việt, đồng thời cam kết tiếp tục là điểm đến đáng tin cậy cho lao động Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới”.

Hiện nay, Việt Nam là một trong những đối tác nhân lực quan trọng hàng đầu của Nhật Bản, với hàng trăm nghìn lao động đang làm việc trong các lĩnh vực như sản xuất công nghiệp, chế biến thực phẩm, điều dưỡng, xây dựng, dịch vụ… Trong bối cảnh dân số Nhật Bản đang già hóa nhanh chóng, nhu cầu tuyển dụng lao động nước ngoài, đặc biệt từ Việt Nam được dự báo sẽ tiếp tục gia tăng trong những năm tới.

Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả cơ hội từ chế độ mới, người lao động Việt Nam cũng cần đối mặt và vượt qua nhiều thách thức như: nâng cao trình độ tiếng Nhật, kỹ năng nghề nghiệp, hiểu biết pháp luật và văn hóa doanh nghiệp Nhật Bản… Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam và các cơ quan hữu quan khẳng định sẽ phối hợp chặt chẽ với các cơ quan Việt Nam nhằm tăng cường công tác đào tạo, phổ biến chính sách và hỗ trợ tiếp cận thông tin cho người lao động.

Bà Nguyễn Thị Tuyết Nhung, Trưởng phòng thị trường Châu Á, Châu Phi (Cục Quản lý lao động ngoài nước, Bộ Nội vụ). (Ảnh: Mai Anh)

Theo bà Nguyễn Thị Tuyết Nhung, Trưởng phòng thị trường Châu Á, Châu Phi (Cục Quản lý lao động ngoài nước, Bộ Nội vụ), Nhật Bản hiện đang là thị trường tiếp nhận lao động lớn nhất của Việt Nam. Đến nay đã có hàng trăm nghìn lao động Việt Nam sang làm việc tại Nhật Bản theo các chương trình thực tập sinh kỹ năng, kỹ năng đặc định và các hình thức hợp tác lao động khác. Năm 2024 đã có 71.500 lao động Việt Nam sang làm việc tại Nhật Bản, chiếm gần 50% tổng số lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài. Những con số này là minh chứng cho sự tin tưởng và phối hợp chặt chẽ giữa hai nước trong lĩnh vực nhân lực.

Bà Nguyễn Thị Tuyết Nhung đánh giá, chương trình ESD là cơ hội để Việt Nam nâng cao chất lượng nguồn lao động, đáp ứng xu hướng dịch chuyển việc làm toàn cầu trong bối cảnh già hóa dân số và chuyển đổi số mạnh mẽ. Bà khẳng định, Việt Nam sẵn sàng đồng hành cùng Nhật Bản để xây dựng các chính sách phù hợp, thúc đẩy công tác đào tạo kỹ năng, nâng cao năng lực quản lý, ý thức nghề nghiệp và tác phong công nghiệp cho người lao động. Thông qua đó, không chỉ đáp ứng yêu cầu tuyển dụng từ phía Nhật Bản, mà còn đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội của cả hai quốc gia.

Người Việt tại Nhật lan tỏa bản sắc văn hóa qua sân khấu nghệ thuật Ngày 26/7, tại thành phố Osaka (Nhật Bản), Hội người Việt Nam vùng Kansai đã đại diện cộng đồng người Việt tại Nhật Bản tham gia chương trình “Biểu diễn nghệ thuật hữu nghị quốc tế lần thứ 17” do Hiệp hội xúc tiến hữu nghị quốc tế NPO tổ chức.

Cần Thơ và Fukuoka hợp tác về thoát nước, giao lưu kinh tế Sáng 28/7, Ủy ban nhân dân thành phố Cần Thơ và chính quyền thành phố Fukuoka (Nhật Bản) đã tổ chức lễ ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác song phương trong lĩnh vực thoát nước và giao lưu kinh tế theo hình thức trực tuyến.