Bí thư chi bộ bản gìn giữ sách cổ của người Dao

Theo dõi thoidai.com.vn trên Theo dõi trên Google News
Những cuốn sách cổ có tuổi đời trên 100 năm của người Dao Đỏ hiện đang được ông Lý Liền Siểu, 57 tuổi, ở bản Xín Chải, xã Nà Hỳ, huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên cẩn thận cất giữ. Đối với ông, đó là tài sản vô giá nên ông luôn ý thức bảo quản, giữ gìn để thế hệ con cháu được biết đến vốn tri thức quý mà cha ông đã truyền lại cho đời sau.
aa
Phong tục ở rể nhiều ý nghĩa của người Dao Phong tục ở rể nhiều ý nghĩa của người Dao
Độc đáo đám cưới đêm của người Dao Mẫu Sơn Độc đáo đám cưới đêm của người Dao Mẫu Sơn

Ông Lý Liền Siểu nghiên cứu sách cổ của người Dao. Ảnh: Thanh Thuận

“Báu vật” của cha ông

Chúng tôi đến nhà ông Lý Liền Siểu lúc đã gần trưa. Khi ấy, ông Siểu mới từ một lễ cúng trở về. Ông đóng vai trò thầy mo cho buổi lễ. Ông Siểu là người có uy tín của bản, nhiều lần được xã Nà Hỳ và huyện Nậm Pồ tặng Bằng khen, Giấy khen vì những thành tích trong công tác xã hội và bảo tồn bản sắc văn hóa của dân tộc. Hiện, ông đang làm Bí thư Chi bộ bản Xín Chải.

Gặp chúng tôi, ông Siểu tiếp chuyện chân thật như bản tính vốn có của đồng bào nơi đây. Ông Siểu cho biết: “Bản Xín Chải có 173 hộ người Dao đỏ. Đồng bào chủ yếu làm nghề trồng trọt và chăn nuôi. Hiện nay, nhiều người trẻ đã rời bản đi làm ăn xa, ở bản còn lại hầu hết những người già và trẻ nhỏ. Ngày nay, các hủ tục của người Dao đỏ đã bị loại bỏ, nhiều phong tục rườm rà đã được cải tiến. Tuy nhiên, cũng có một số bản sắc văn hóa của người Dao đỏ dần mai một, trong đó có chữ viết. Vì những người già dần mất đi, lớp trẻ không chịu học hỏi, không có người tiếp nối. Tôi là một người may mắn còn giữ lại được một số sách cổ của người Dao đỏ”.

Ông Siểu mang ra một tập sách ngả màu thời gian, trong đó, nhiều cuốn đã cũ nát. Ông cho biết, các cuốn sách cổ đều được viết bằng chữ Nôm, mực dùng để viết là mực tàu trên chất liệu giấy bản (giấy dó). Giấy bản thường được người Dao đỏ làm từ cây vầu, cây nứa, rơm. Ngày xưa, hầu như nhà nào trong bản có người Dao đỏ sinh sống cũng làm giấy bản để phục vụ cho nhu cầu của gia đình vào những ngày lễ, Tết, ma chay, cưới hỏi, thờ cúng hoặc đóng thành quyển để viết chữ, làm sách.

Các cuốn sách ông Siểu đang sở hữu là do ông nội của ông để lại. Trong đó, có cuốn có “tuổi” đời trên 100 năm, có cuốn có “tuổi” đời đến 300 năm. “Trong những cuốn sách tôi có, cuốn “lủi sết sâu” để xem vận may, điềm gở, trừ tà ma có lịch sử trên 100 năm; cuốn “thông sâu” khoảng trên 200 năm để xem ngày tốt, ngày xấu, ngày làm lễ cấp sắc, ngày làm đám cưới...; một số sách cúng và một số sách dạy chữ Nôm... Có cuốn sách bị ẩm mốc, mờ chữ, hư hại. Tôi đã phải dành thời gian chép lại nội dung các cuốn sách và cất giữ cẩn thận vì nó là “báu vật”, là vốn quý của cha ông truyền cho con cháu đời sau” - Ông Siểu chia sẻ.

Bảo tồn văn hóa truyền thống dân tộc Dao

Ông Lý Liền Siểu vốn là người Dao đỏ ở huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai. Sau khi lập gia đình, vợ chồng ông chuyển đến xã Nà Hỳ sinh sống. Ông Siểu làm thầy mo từ năm 26 tuổi. Ông bảo, nhờ biết chữ, đọc được nhiều sách nên ông được nhiều người yêu quý. Do đó, ông coi những cuốn sách cổ của tổ tiên để lại như vật quý trong nhà, cất giữ chúng cẩn thận; không phải ai cũng được nhìn thấy bộ sách này. Khi được người sưu tầm hỏi mua, ông nhất định không bán.
Ông Siểu cho biết: “Trong cộng đồng các dân tộc thiểu số ở nước ta, rất ít dân tộc có chữ viết, ngôn ngữ riêng như dân tộc Dao. Những cuốn sách cổ đều được chép tay cẩn thận, có lịch sử trăm năm chính là những bằng chứng cho sự độc đáo trong văn hóa, tín ngưỡng của dân tộc Dao”.

Đưa bàn tay lần giở những trang sách giấy dó mỏng tang, ố vàng, ông Siểu chia sẻ: “ Sách cổ người Dao rất phong phú về đề tài, có cuốn ghi lại lịch sử hình thành, phát triển của dân tộc Dao, có cuốn tập hợp những bài cúng trong các ngày lễ, ngày Tết, các nghi lễ; có cuốn xem ngày lành, tháng tốt; có cuốn tập hợp những bài hát giao duyên, dân ca; có cuốn là những bài học về đạo lý làm người; có cuốn ghi chép các kiến thức về thời tiết, các bài thuốc chữa bệnh của người Dao...”.

Theo ông Siểu, sách cổ của người Dao bị thất lạc, mất mát hoặc không còn tồn tại có nhiều nguyên nhân. Do đất nước trải qua nhiều cuộc chiến tranh, nhà cửa bị tàn phá, nhiều cuốn sách cổ bị thất lạc hoặc thiêu rụi theo. Bên cạnh đó, thời tiết nóng, ẩm, mưa nhiều, những cuốn sách lại được viết trên giấy dó mỏng, gặp thời tiết ẩm hay bị mủn, nhòe chữ, mất chữ, mối xông. Cũng có người do không biết chữ, không nhận thức được tầm quan trọng của những cuốn sách cổ cha ông để lại nên khi được hỏi mua đã bán đi...

Là người đam mê, nhiệt huyết với việc gìn giữ, bảo tồn văn hóa truyền thống của dân tộc Dao, ông Siểu đã dành thời gian chép lại tất cả những bài viết trong những cuốn sách cổ đã nhàu nát để gìn giữ nội dung trong những cuốn sách cổ, nhờ đó, con cháu hiểu được phong tục tập quán, truyền thống văn hóa, tín ngưỡng của ông cha. Ông Siểu hy vọng, ngành văn hóa sớm có chương trình bảo tồn những cuốn sách cổ của người Dao để những kho kiến thức, kinh nghiệm quý, có giá trị lớn về mặt văn hóa, tín ngưỡng của tổ tiên người Dao sẽ được tồn tại, được lưu truyền trước những biến động của xã hội, được “đánh thức” và phát huy giá trị trong đời sống hôm nay.

Người Dao “ngủ ngửi” để chọn chồng Người Dao “ngủ ngửi” để chọn chồng

Khi đến tuổi trưởng thành, thiếu nữ người Dao (Xuân Sơn, Tân Sơn, Phú Thọ) sẽ thực hiện tục “ngủ ngửi” để chọn bạn đời ...

Bảo tồn Lễ hội Quỹa Hiéng của người Dao đỏ, Hà Giang Bảo tồn Lễ hội Quỹa Hiéng của người Dao đỏ, Hà Giang

Xuất phát từ yếu tố tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên trong các tộc họ, nhằm cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt ...

Caritas: Mang nước sạch cho người Dao ở Quản Bạ Caritas: Mang nước sạch cho người Dao ở Quản Bạ

Du tu, bảo dưỡng và khởi động lại các công trình nước sạch đã được đầu tư cho bà con dân tộc ở vùng cao ...

Thanh Thuận
Nguồn: www.bienphong.com.vn

Tin bài khác

Hơn 2000 học sinh xã biên giới Quảng Lâm được hướng dẫn kỹ năng phòng chống bạo lực và xâm hại

Hơn 2000 học sinh xã biên giới Quảng Lâm được hướng dẫn kỹ năng phòng chống bạo lực và xâm hại

Sáng 9/11/2026, hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam, Công an xã Quảng Lâm (tỉnh Điện Biên) tổ chức hướng dẫn cách nhận diện hành vi bắt nạt, phòng tránh nguy cơ bị xâm hại và tìm kiếm sự giúp đỡ khi cần cho hơn 2.500 học sinh.
Nà Sự giữ hồn bản Thái, mở lối phát triển du lịch ở Mường Chà

Nà Sự giữ hồn bản Thái, mở lối phát triển du lịch ở Mường Chà

Từ nếp nhà sàn, món ăn đến nghề dệt thổ cẩm, người dân Nà Sự, xã Mường Chà, Điện Biên đang đưa văn hóa Thái thành trải nghiệm du lịch, mở thêm sinh kế.
Nhiều suất học bổng 'Nâng bước em tới trường' cho học sinh Campuchia

Nhiều suất học bổng 'Nâng bước em tới trường' cho học sinh Campuchia

Từ ngày 1-3/11, các đồn biên phòng thuộc Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng (BĐBP) tỉnh Tây Ninh đã trao nhiều suất học bổng thuộc chương trình “Nâng bước em tới trường - Con nuôi Đồn Biên phòng” cho học sinh Campuchia có hoàn cảnh khó khăn, tiếp thêm động lực để các em vươn lên trong học tập.
Việt Nam khám bệnh, cấp thuốc miễn phí cho khoảng 2.000 người tại Campuchia

Việt Nam khám bệnh, cấp thuốc miễn phí cho khoảng 2.000 người tại Campuchia

Ngày 31/10, các cơ quan đại diện, địa phương và lực lượng y tế của Việt Nam đã phối hợp tổ chức các chương trình khám bệnh, cấp phát thuốc miễn phí và tặng quà cho khoảng 2.000 người dân có hoàn cảnh khó khăn tại hai tỉnh Mondulkiri và Prey Veng (Campuchia).
Xem thêm

Multimedia

Việt Nam đóng góp thực chất vào tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN

Việt Nam đóng góp thực chất vào tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN

Nhận lời mời của Tổng thống nước Cộng hòa Philippines Ferdinand Romualdez Marcos Jr., Chủ tịch ASEAN năm 2026, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dẫn đầu đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam ...
[Infographic] 30 năm tổ chức World Vision International tại Việt Nam đồng hành cùng cộng đồng tại Thanh Hóa

[Infographic] 30 năm tổ chức World Vision International tại Việt Nam đồng hành cùng cộng đồng tại Thanh Hóa

Giai đoạn 1996-2026, Tổ chức World Vision International (WVI) đã triển khai nhiều chương trình, dự án tại Thanh Hóa với tổng ngân sách khoảng 63,8 triệu USD, góp phần cải thiện đời sống người ...
[Infographic] Việt Nam - Đan Mạch: 55 năm hữu nghị, hợp tác và phát triển

[Infographic] Việt Nam - Đan Mạch: 55 năm hữu nghị, hợp tác và phát triển

Năm 2026 đánh dấu 55 năm quan hệ ngoại giao Việt Nam - Đan Mạch và bước phát triển mới khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện, mở ...
[Infographic] Chăm lo nạn nhân chất độc da cam/dioxin: Chính sách và những hỗ trợ thiết thực

[Infographic] Chăm lo nạn nhân chất độc da cam/dioxin: Chính sách và những hỗ trợ thiết thực

Công tác chăm sóc, hỗ trợ nạn nhân chất độc da cam/dioxin đạt nhiều kết quả thiết thực trong chăm sóc sức khỏe, cải thiện nhà ở và tạo sinh kế. Nhiệm kỳ 2026-2031, các ...
[Infographic] Chính thức ký kết FTA Việt Nam - EFTA sau 14 năm đàm phán

[Infographic] Chính thức ký kết FTA Việt Nam - EFTA sau 14 năm đàm phán

Ngày 18/10/2026, tại Hà Nội, dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cùng đại diện các nước thành viên Hiệp hội ...
Bí thư Thành uỷ Đà Nẵng Lê Ngọc Quang: Cảm nhận rõ nhất trong tôi lúc này là “trọng trách hành động”

Bí thư Thành uỷ Đà Nẵng Lê Ngọc Quang: Cảm nhận rõ nhất trong tôi lúc này là “trọng trách hành động”

Đà Nẵng vừa đón nhận sự kiện đặc biệt quan trọng với tương lai là Quy hoạch chung đến năm 2050 tầm nhìn 2075 của thành phố đã được Thủ tướng Chính phủ ký ban ...
Nguồn lực quốc tế góp sức giáo dục khí hậu, phục hồi rừng tại Thanh Hóa

Nguồn lực quốc tế góp sức giáo dục khí hậu, phục hồi rừng tại Thanh Hóa

Hơn 11.000 lượt học sinh, sinh viên được tiếp cận giáo dục khí hậu, 44.440 cây tràm được trồng trên diện tích 10 ha rừng tại Vườn Quốc gia Bến En là những kết quả ...
Khỏe thể chất, mạnh tinh thần

Khỏe thể chất, mạnh tinh thần

Giúp các em học sinh chủ động bước vào sân chơi, kết nối với bạn bè và cởi mở hơn với thầy cô, mô hình “Không gian thể thao tăng cường sức khỏe tâm thần” ...
Nếp than mang ấm no về Tà Lao

Nếp than mang ấm no về Tà Lao

Phụ nữ biết xây dựng kênh, mạng xã hội quảng bá văn hóa quê hương; phụ nữ trở thành những tiểu thương có thu nhập ổn định với hàng chục triệu đồng; phụ nữ tham ...
Tuần hoàn xanh ở Tà Rụt: Hướng đi bền vững từ giống lợn đen bản địa

Tuần hoàn xanh ở Tà Rụt: Hướng đi bền vững từ giống lợn đen bản địa

Tận dụng tối đa phụ phẩm nông nghiệp địa phương, dùng nước thải biogas để bón cây trồng, giảm thiểu khai thác củi rừng… Đó là những giá trị thiết thực từ dự án "Chăm ...
[Video] Điều gì giúp những nạn nhân da cam tự viết tiếp cuộc đời?

[Video] Điều gì giúp những nạn nhân da cam tự viết tiếp cuộc đời?

Từ khoản vốn vay sinh kế, học bổng đến cơ hội biểu diễn nghệ thuật, những hỗ trợ thiết thực đang giúp nhiều nạn nhân chất độc da cam từng bước tự lập, phát huy ...
[Video] World Vision hỗ trợ 102 hộ dân Điện Biên sớm ổn định cuộc sống sau mưa lũ

[Video] World Vision hỗ trợ 102 hộ dân Điện Biên sớm ổn định cuộc sống sau mưa lũ

World Vision International tại Việt Nam vừa phối hợp Hội Chữ thập đỏ tỉnh Điện Biên và chính quyền địa phương hỗ trợ khẩn cấp 441 triệu đồng cho 102 hộ gia đình bị ảnh ...
[Video] Càng hiểu càng tin càng sâu sắc

[Video] Càng hiểu càng tin càng sâu sắc

Đó là nhận định của Ngài Rogelio Polanco Fuentes, Đại sứ Cuba tại Việt Nam về quan hệ nhân dân Việt Nam - Cuba.
[Video] Dẫn dắt bằng tuổi trẻ và văn hóa

[Video] Dẫn dắt bằng tuổi trẻ và văn hóa

Đại sứ Lào tại Việt Nam Khamphao Ernthavanh cho rằng, thế hệ trẻ và các hoạt động giao lưu văn hóa sẽ là một trong những phương tiện hữu hiệu dẫn dắt tình hữu nghị ...
[Video] Bế mạc Những ngày Hội đồng Nhân dân thế giới tại Việt Nam 2026: Mở ra chương mới trong hợp tác

[Video] Bế mạc Những ngày Hội đồng Nhân dân thế giới tại Việt Nam 2026: Mở ra chương mới trong hợp tác

Chiều 27/8, sau ba ngày làm việc, sự kiện “Những ngày Hội đồng Nhân dân thế giới tại Việt Nam năm 2026” đã bế mạc, mở ra một chặng đường hợp tác sâu rộng hơn ...