Tàu vũ trụ Thần Châu 23: Phi hành đoàn mới, nhiệm vụ mới, kỷ lục mới

Phi hành đoàn tàu vũ trụ Thần Châu 23 gồm 3 phi hành gia: Chu Dương Trụ (giữa), Trương Chí Viễn (phải), Lê Gia Doanh (trái). (Ảnh: CMG)

Trong nhiệm vụ lần này, phi hành đoàn Thần Châu 23 ghi nhận nhiều cột mốc đặc biệt từ các thành viên. Đáng chú ý, Chỉ huy trưởng Chu Dương Trụ – người từng là kỹ sư bay của sứ mệnh Thần Châu 16 – đã phá vỡ thông lệ trước đây khi trở thành kỹ sư bay đầu tiên được giao quyền chỉ huy (vị trí vốn luôn thuộc về các phi công vũ trụ).

Sát cánh cùng Chỉ huy trưởng Chu Dương Trụ là phi công vũ trụ Trương Chí Viễn, cựu phi công lái tiêm kích-bom JH-7A của Không quân Trung Quốc. Thành viên cuối cùng là nữ phi hành gia Lê Gia Doanh đến từ Hong Kong. Với xuất thân từ Lực lượng Cảnh sát Đặc khu hành chính Hong Kong, cô sẽ đảm nhận vai trò chuyên gia tải trọng trong chuyến bay này.

Rạng sáng 25/5, phi hành đoàn tàu vũ trụ Thần Châu 23 thực hiện cuộc “Hội ngộ trên không gian” với phi hành đoàn Thần Châu 21. (Ảnh: CMG)

Chuyến bay có người lái lần này đánh dấu một khởi đầu hoàn toàn mới cho chương trình không gian của Trung Quốc, sau khi toàn hệ thống vừa trải qua một cuộc thử lửa bằng "nhiệm vụ phóng khẩn cấp" vào năm ngoái.

Cụ thể, vào tháng 11/2025, cửa sổ quan sát của tàu Thần Châu 20 đã bị mảnh vỡ không gian va quệt khi đang hoạt động trên quỹ đạo. Để bảo đảm an toàn tuyệt đối cho các phi hành gia, phi hành đoàn Thần Châu 20 đã phải chuyển sang tàu Thần Châu 21 để trở về Trái đất. Ngay lập tức, một chiến dịch cứu hộ khẩn cấp đã được kích hoạt thành công: tên lửa Trường Chinh-2F Y22 và tàu Thần Châu 22 được phóng lên không gian để ứng cứu và thay thế kịp thời.

Để thực hiện sứ mệnh lần này, tên lửa Trường Chinh-2F Y23 được tối ưu hóa với 16 hạng mục cải tiến nhắm thẳng vào các điểm hạn chế trước đây; trong đó bao gồm 10 nâng cấp trên thân tên lửa và 6 cải tiến đối với hệ thống thiết bị mặt đất. Điển hình là hệ thống nạp nhiên liệu đẩy đã được sửa đổi để loại bỏ hoàn toàn nguy cơ kẹt cứng, giúp đưa tàu vũ trụ vào quỹ đạo với độ chính xác cao hơn. Những nâng cấp này không chỉ nâng cao độ tin cậy trong suốt quá trình bay mà còn là lá chắn bảo đảm an toàn tối đa cho các phi hành gia.

Song song với tên lửa, tàu Thần Châu 23 cũng trải qua đợt tối ưu hóa và nâng cấp diện mạo toàn diện. Hệ thống thiết bị hiển thị trên tàu được hiện đại hóa; cách bài trí bên trong khoang trở về được tái cấu trúc một cách tinh vi nhằm tối ưu hóa không gian chất tải lớn hơn đáng kể so với trước đây. Đáng chú ý, để rút kinh nghiệm từ sự cố trước, cửa sổ quan sát của tàu cũng được gia cố đặc biệt để tăng cường khả năng chống chịu va đập trước các mảnh vỡ không gian.

Những cải tiến vượt trội này cho phép các phi hành gia mang theo khối lượng hàng hóa lớn hơn khi lên không gian và lúc trở về Trái đất. Đồng thời, hệ số an toàn của tàu Thần Châu cũng được nâng cao toàn diện, cả trong suốt thời gian lưu trú trên quỹ đạo lẫn quá trình quay trở lại bầu khí quyển.

Mẫu vật pin mặt trời Perovskite. (Ảnh: CMG)

Tàu Thần Châu 23 mang theo 9 thí nghiệm khoa học lên Trạm vũ trụ, gồm 4 thí nghiệm về vật liệu và 5 thí nghiệm về sự sống. Tổng trọng lượng mẫu vật và thiết bị thí nghiệm là 54 kg, chủ yếu gồm tế bào gan, hạt giống lúa và cây Arabidopsis, nanoenzyme, xạ khuẩn, pin mặt trời Perovskite…

Hạt giống lúa một lần nữa được đưa vào Trạm vũ trụ Trung Quốc. (Ảnh: CMG)

Đây là lần thứ hai hạt giống lúa được đưa vào Trạm vũ trụ Trung Quốc. Lần này, không chỉ làm cho chúng nảy mầm và phát triển thành hạt trên quỹ đạo, các phi hành gia còn sẽ tiếp tục gieo trồng số hạt thu hoạch được trong không gian để tạo ra thế hệ thứ hai.

Thiết bị thí nghiệm nuôi cấy tế bào gan. (Ảnh: CMG)

Đáng chú ý, sứ mệnh lần này sẽ ghi nhận một cột mốc chưa từng có khi một phi hành gia sẽ thực hiện thử nghiệm lưu trú kéo dài một năm trên quỹ đạo. Đây là bước khởi đầu cho chương trình nghiên cứu chuyên sâu về cơ thể người trong môi trường không gian đầu tiên của Trung Quốc, nhằm hoàn thiện hệ thống y tế và bảo hộ trên quỹ đạo. Thử nghiệm mang tính bản lề này không chỉ là bước chuẩn bị bắt buộc trước khi các phi hành gia Trung Quốc tiến vào không gian sâu, mà còn mở ra một chương khám phá hoàn toàn mới trong công tác bảo đảm an toàn cho chương trình hàng không vũ trụ có người lái.

Danh tính của phi hành gia sẽ thực hiện nhiệm vụ lưu trú một năm trên quỹ đạo hiện vẫn chưa được tiết lộ. Quyết định này sẽ còn phụ thuộc vào tiến độ triển khai thực tế của các nhiệm vụ tiếp theo.

Loạt bước tiến này cho thấy ngành hàng không vũ trụ Trung Quốc đang vững vàng trên con đường đổi mới và tự chủ công nghệ. Theo kế hoạch trong thời gian tới, trạm vũ trụ này sẽ tiếp tục mở rộng hợp tác quốc tế với sự tham gia của các phi hành gia đến từ Pakistan.

Con người sẽ sớm trồng cây xanh trên Mặt trăng

Từ thị trấn miền Tây Trung Quốc đến “nhà máy Token” của thế giới