Puerto Rico muốn trở thành bang thứ 51 của Mỹ

Theo kết quả trưng cầu dân ý mới đây, hơn 97% cử tri ủng hộ việc chính thức gia nhập hệ thống chính trị Mỹ, kể cả khi Puerto Rico vẫn giữ quyền tự quản hoặc trở thành một vùng lãnh thổ hoàn toàn độc lập đối với Washington. Tuy nhiên, quyết định cuối cùng sẽ nằm trong tay Quốc hội.

Trước đó, Quốc hội Puerto Rico không chấp thuận hành động theo kết quả trưng cầu dân ý mà trong đó gần 30% số cử tri đã bỏ phiếu trắng hoặc phiếu không hợp lệ. Năm nay là lần đầu tiên đa số phiếu bầu hợp lệ đều ủng hộ việc trở thành tiểu bang của Mỹ.

Cuộc trưng cầu dân ý vừa qua được chính quyền Puerto tổ chức với nỗ lực chống lại khủng hoảng kinh tế, chấm dứt tình trạng pháp lý bất thường của quần đảo: không hoàn toàn độc lập nhưng cũng không hẳn là một bang trong hệ thống chính trị Mỹ.

Lãnh đạo Puerto Rico, ông Ricardo Rossello (giữa) sau cuộc bỏ phiếu. (Ảnh: Reuters)

Khủng hoảng kinh tế dẫn tới thâm hụt ngân sách lớn, cắt giảm nghiêm trọng các dịch vụ công, tăng thuế doanh thu... cũng như hàng loạt cuộc biểu tình chống lại chính quyền địa phương mà dự kiến sẽ còn tiếp diễn trong thời gian tới.

Chính quyền Puerto Rico tuyên bố: họ không thể trả toàn bộ các khoản nợ trị giá 72 tỷ USD. Những người ủng hộ việc trở thành tiểu bang của Mỹ cho rằng địa vị chính thức sẽ giúp chính quyền địa phương được phép vay nợ để chống phá sản. Ngoài ra, nếu Puerto Rico hoàn toàn gia nhập chính quyền Mỹ, nó sẽ nhận được nhiều hỗ trợ hơn từ Washington để tái thiết kinh tế.

Hiện, tất cả người Puerto Rico đều là công dân Mỹ, với quyền định cư không hạn chế trên đất liền Mỹ. Nếu có được quốc tịch, người dân sẽ lần đầu tiên được bỏ phiếu bầu cử tổng thống Mỹ và cũng sẽ có quyền bầu ra đại diện của mình tại Quốc hội Mỹ.

Một số người dân Puerto Rico biểu tình phản đối việc gia nhập hệ thống chính trị Mỹ. (Ảnh: AFP)

Người Puerto Rico cũng hội đủ điều kiện để được hưởng phúc lợi toàn diện hiện áp dụng cho các công dân Mỹ, giống như cư dân ở 50 bang còn lại. Mặt khác, họ sẽ bắt đầu phải đóng đầy đủ thuế thu nhập liên bang, khác với hiện nay.

Về phần chính quyền Mỹ, nhiều khả năng Washington sẽ không chấp thuận đề xuất của Puerto Rico. Một lý do lớn là Quốc hội Mỹ do Đảng Cộng hòa kiểm soát lo ngại mất thế đa số, khi cử tri người Puerto Rico theo Đảng Dân chủ sẽ được quyền chọn 2 nghị sĩ mới và một số thành viên trong Hạ viện.

Ngoài ra, việc công nhận Puerto Rico là tiểu bang chính thức sẽ dẫn tới ngân sách lớn hơn dành cho quần đảo, đi ngược lại đề xuất cắt giảm chi tiêu của phe Cộng hòa. So với 50 tiểu bang hiện có của Mỹ, Puerto Rico là vùng lãnh thổ nghèo nhất.

Hồng Anh