Máy bay ném bom từng sát cánh bên KQ Việt Nam - Huyền thoại bầu trời chưa bao giờ thất bại

Theo dõi thoidai.com.vn trên Theo dõi trên Google News
Đơn giản, tin cậy, dễ dàng điều khiển và chưa một lần bị bắn hạ trong bất kỳ một cuộc chiến nào - Điều này đã làm nên chiếc IL-28 huyền thoại của các nhà thiết kế máy bay Xô Viết.
aa

Cách đây 70 năm, vào ngày 08/7/1948, chiếc máy bay IL-28 của Liên Xô đã bay thử thành công, đánh dấu lần đầu tiên Liên Xô sở hữu loại máy bay ném bom phản lực.

Sự kiện này cũng ghi nhận những cố gắng vượt bậc của các nhà thiết kế máy bay Xô Viết. Trong điều kiện khó khăn, thiếu thốn, khi đất nước vừa bước ra khỏi cuộc chiến tranh tàn khốc, họ đã thiết kế được một mẫu máy bay ném bom phản lực được coi là rất hiện đại lúc bấy giờ.

Khi pháo phòng không bất lực đứng nhìn

Thời đại hoàng hôn của máy bay ném bom dùng động cơ piston bắt đầu ngay sau khi chiến tranh thế giới thứ 2 kết thúc. Lúc này Chiến tranh Lạnh cũng bắt đầu, cùng với đó là cuộc chạy đua vũ trang giữa Mỹ và Liên Xô. Hai bên liên tục đưa ra những loại vũ khí mới mang tính cách mạng, trong đó có máy bay phản lực.

Các nhà lãnh đạo Liên Xô, đứng đầu là Stalin ra chỉ thị phát triển một loại máy bay mới nhằm thay thế mẫu máy bay ném bom chủ lực Tu-2 đã phục vụ trong cuộc quân đội Liên Xô từ tháng 11/1942.

Tham gia cạnh tranh dự án chế tạo máy bay ném bom phản lực mới gồm có Cục thiết kế OKB-240 Ilyushin và Cục thiết kế Tupolev. Trong đó Ilyushin gửi duy nhất mẫu IL-28, cục Tupolev gửi hai mẫu Tu-73 và Tu-78. Cả 3 mẫu chế thử cho kết quả hoạt động tốt nhưng mẫu IL-28 có ưu thế trong sử dụng và sản xuất loạt.

Tháng 5/1949, Joseph Stalin ký quyết định chấp nhận dự án IL-28 của Cục thiết kế Ilyushin. Tháng 8 cùng năm, việc thiết lập sản xuất loạt loại máy bay này được tiến hành.

may bay nem bom tung sat canh ben kq viet nam huyen thoai bau troi chua bao gio that bai

Máy bay ném bom IL-28.

Mẫu thiết kế của IL-28 sử dụng rộng rãi vật liệu duralumin (hợp kim nhôm, đồng, mangan và magiê) có ký hiệu D16T, có đặc tính bền và nhẹ. Cabin cho phi hành đoàn 3 người kín hoàn toàn, được cách âm và có ghế phóng dù (vào thời điểm đó được coi là thiết kế hiện đại và có tính cách mạng).

Máy bay sử dụng 2 động cơ phản lực VK-1, với lực đẩy 2.650 kg mỗi động cơ và được lắp hai bên cánh, cho máy bay tốc độ cận âm (906 km/h), trần bay thực tế 12.500 m, bán kính hoạt động 2.300 km.

Lúc ấy tên lửa phòng không chưa ra đời, những loại pháo phòng không đương thời đều có tầm bắn dưới trần bay của IL-78. Mối đe dọa với loại máy bay này chính là các máy bay tiêm kích phản lực mới ra khi đó như F-86 của Mỹ.

Về vũ khí, IL-28 còn mang nặng tư duy của máy bay ném bom trong Thế chiến 2 khi bố trí 4 khẩu pháo 23 mm HP-23 (2 khẩu phía trước mũi và 2 khẩu phía sau tháp pháo) để tự vệ (tư duy thiết kế này còn ảnh hưởng đến tận khi Liên Xô thiết kế loại máy bay ném bom Tu-95, vẫn còn bố trí tháp pháo), cơ số đạn 950 viên.

Để tiến công các mục tiêu mặt đất, IL-28 sử dụng duy nhất bom không điều khiển, máy bay có thể mang được 12 bom FAB-100 (có khối lượng 100 kg/quả), hoặc 8 bom loại FAB-250 (250 kg/quả).

Với những quả bom có khối lượng lớn như FAB-500 (trọng lượng 500 kg/quả), IL-28 mang được 2 quả. Với loại bom siêu trọng FAB-1500 (có khối lượng 1.500 kg/quả), máy bay chỉ mang được 1 quả nhưng không lắp trong khoang bom mà phải treo giá bên ngoài máy bay. Tổng khối lượng bom mà máy bay mang theo tối đa là 3 tấn.

Vào giữa những năm 1950, một phiên bản sửa đổi của IL-28 là IL-28A để dùng ném bom hạt nhân chiến thuật RDS-4 Tatiana với công suất 30 kiloton.

may bay nem bom tung sat canh ben kq viet nam huyen thoai bau troi chua bao gio that bai

Các nhân viên kỹ thuật lắp bom lên máy bay IL-28

Máy bay ném bom IL-28 mặc dù là máy bay phản lực được thiết kế đầu tiên của Liên Xô nhưng có tỷ lệ tai nạn thấp nhất. Đây cũng là một kỷ lục đáng nể với loại máy bay này.

Qua nhiều thập kỷ hoạt động, các nhà thiết kế máy bay của Liên Xô đã tạo ra hơn 15 biến thể IL-28, trong đó có phiên bản chống tàu ngầm (IL-28PL), trinh sát chiến thuật (IL-28R), gây nhiễu, tác chiến điện tử (IL-28REB), trinh sát điện tử (IL-28RTR), phóng ngư lôi (IL-28T).

Khi vào cuối những năm 1950, những máy bay ném bom tiên tiến hơn ra đời và thay thế dần IL-28 như các loại máy bay Tu-16 hay Yak-28.

Lúc này, IL-28 chuyển sang dùng làm máy bay huấn luyện phi công quân sự và dân sự, kéo mục tiêu để huấn luyện cho các phân đội phòng không hoặc cải tạo thành máy bay không người lái, điều khiển bằng radio dùng cho huấn luyện các đơn vị tên lửa phòng không…

Thậm chí IL-28 còn cải tạo thành phiên bản dân sự (IL-28P) để vận chuyển bưu phẩm cho hãng Aeroflot hoặc hàng hóa có giá trị và tài liệu quan trọng.

may bay nem bom tung sat canh ben kq viet nam huyen thoai bau troi chua bao gio that bai

Hai khẩu pháo 23 mm HP-23 lắp phía sau máy bay

Không chỉ được chế tạo tại Liên Xô, IL-28 còn được chế tạo tại Trung Quốc và Tiệp Khắc, xuất khẩu và viện trợ cho 20 quốc gia, từ Indonesia đến Cuba.

Tổng cộng có khoảng 6.300 chiếc Il-28 với các phiên bản khác nhau đã được chế tạo, đưa IL-28 trở thành loại máy bay ném bom phản lực được chế tạo nhiều nhất sau Thế chiến 2. Nhiều chiếc vẫn còn phục vụ cho đến cuối những năm 1980 mới bị loại khỏi biên chế.

Chiến binh giàu kinh nghiệm

Đạt những kỷ lục như an toàn nhất, máy bay ném bom phản lực được chế tạo nhiều nhất sau thế chiến 2 nhưng có lẽ thành tích tham chiến bất bại của IL-28 mới thực sự làm nên một huyền thoại.

Trong cuộc chiến tranh Triều Tiên 1950-1953, theo các nguồn tin của phương Tây, khoảng 70 máy bay ném bom IL-28 cùng với các phi công Liên Xô đã được triển khai trên các sân bay của Trung Quốc, giáp biên giới với CHDCND Triều Tiên.

Tuy nhiên, không có tài liệu đáng tin cậy về việc sử dụng IL-28 trong Chiến tranh Triều Tiên.

Những chiếc IL-28 được chính thức công nhận tham chiến là trong cuộc khủng hoảng kênh đào Suez vào năm 1956.

Máy bay IL-28 của Ai Cập đã tấn công vào một số vị trí đóng quân của Liên quân Anh, Pháp trên bán đảo Sinai, không một chiếc IL-28 nào của Ai Cập bị liên quân bắn hạ nhưng sau đó 7/50 chiếc IL-28 đã bị không quân Anh, Pháp và Israel phá hủy tại sân bay.

may bay nem bom tung sat canh ben kq viet nam huyen thoai bau troi chua bao gio that bai

Máy bay IL-28 của Ai Cập tấn công tại các vị trí của quân đội Israel ở bán đảo Sinai trong "Cuộc chiến tiêu hao" năm 1969-1970

Năm 1962, máy bay ném bom IL-28 của Ai Cập tiếp tục tham gia các cuộc ném bom trong cuộc nội chiến Yemen, làm đồng minh của Yemen là Arab Saudi hết sức hoảng loạn.

Vào tháng 6/1966, một chiếc IL-28 cùng với các máy bay chiến đấu khác đã phá hủy gần như hoàn toàn căn cứ không quân tại thành phố Khamis-Mushait của Arab Saudi.

Những chiếc máy bay ném bom IL-28 của Ai Cập đã tích cực tham gia vào "cuộc chiến tiêu hao" với người Israel vào những năm 1969-1970.

Các phiên bản gây nhiễu, tác chiến điện tử IL-28REB của Ai Cập đã làm cho hệ thống tên lửa phòng không HAWK của Israel kích hoạt và phóng tên lửa vào các mục tiêu giả nhưng cũng không có một chiếc IL-28 nào bị bắn hạ, một lần nữa khẳng định tính năng của loại máy bay này.

Ngoài ra, những chiếc IL-28 của Ai Cập vào đêm 22, 23/01/1970 đã đánh bom, phá hủy nhiều tòa nhà ở thành phố El-Arisha trên bán đảo Sinai của Ai Cập (lúc này đang bị Israel chiếm đóng). Cùng ngày, những chiếc IL-28 tấn công các lính dù Israel xâm chiếm đảo Shodan.

IL-28 cũng được sử dụng trong cuộc nội chiến ở Nigeria trong những năm 1969-1970, phá hủy sân bay Uli duy nhất ở thành phố Biafra, nơi có khả năng cất, hạ cánh những máy bay hạng nặng.

Cuộc chiến cuối cùng mà những chiếc IL-28 tham gia là cuộc nội chiến ở Afghanistan vào năm 1989-1992, trong vai trò máy bay ném bom của quân đội chính phủ Najibullah nhưng lực lượng Taliban đã không bắn hạ được bất kỳ một chiếc nào, mặc dù họ vẫn còn sở hữu rất nhiều tên lửa phòng không Stinger có nguồn gốc từ Mỹ.

Nuôi quân 8 năm dùng một lần

may bay nem bom tung sat canh ben kq viet nam huyen thoai bau troi chua bao gio that bai

Máy bay ném bom IL-78 của Không quân Nhân dân Việt Nam

Trong lịch sử Không quân Nhân dân Việt Nam đã ghi nhận chúng ta từng sở hữu máy bay ném bom, chính là những chiếc IL-28. Tính đến thời điểm hiện tại, đây là loại máy bay ném bom duy nhất mà quân đội ta được trang bị và sử dụng.

Năm 1965, Liên Xô chính thức chuyển giao cho phía Việt Nam 8 chiếc máy bay ném bom IL-28 (gồm cả 3 loại: trinh sát không ảnh, ném bom và huấn luyện). Toàn bộ lực lượng phi công, cán bộ kỹ thuật được biên chế thành đơn vị T16, nằm trong Trung đoàn không quân tiêm kích 921 Sao Đỏ.

  • Thứ vũ khí có thể trở thành ác mộng tồi tệ nhất đối với phương Tây

Tuy đã nhận được máy bay, phi công đã huấn luyện xong nhưng suốt từ năm 1965 cho tới năm 1967, đơn vị T16 vẫn chưa được một lần xuất kích.

Tháng 6/1967, toàn đội phi công được cử đi bổ túc ở Liên Xô hơn 1 năm để huấn luyện bay ném bom trên biển ở độ cao cực thấp (50m) với tốc độ cực lớn (900km/h), bay cả ban ngày và ban đêm với mục đích chính là để ném bom tấn công tàu chiến Mỹ ngoài khơi.

Năm 1968, đội phi công hoàn thành khóa huấn luyện về nước. Tháng 10/1968, đơn vị T-16 được tổ chức lại thành Tiểu đoàn 929, trực thuộc Binh chủng Không quân. Dù vậy, suốt giai đoạn từ năm 1968 cho tới năm 1972, Tiểu đoàn 929 vẫn chưa được cấp trên giao phó bất kỳ nhiệm vụ chiến đấu nào.

Cho đến tận ngày 9/10/1972, phi đội IL-28 mới nhận được nhiệm vụ đầu tiên, đó là ném bom tấn công căn cứ Bun Loong của lực lượng phỉ Vàng Pao trên đất Lào (trong căn cứ có cả các cố vấn Mỹ).

Nhiệm vụ đã hoàn thành xuất sắc, hai chiếc IL-28 xuất kích ngày hôm đó đã gây thiệt hại lớn cho căn cứ địch. Đến tận bây giờ, đây cũng là chiến công duy nhất của Không quân Nhân dân Việt Nam về việc dùng máy bay ném bom tiến công địch.

Lý giải cho điều này, đối với Việt Nam lúc đó thì IL-28 có thể xem là máy bay mang tầm chiến lược (dù thiết kế nhiệm vụ của nó chỉ là máy bay ném bom chiến thuật), nghĩa là chỉ sử dụng vào thời điểm quan trọng nhất, gay go nhất, phải mang được chiến thắng và có ý nghĩa, đã ra quân là phải đánh thắng.

Có lẽ vì thế mà trong suốt những năm hoạt động, IL-28 chưa được phép xuất kích khi thời cơ chưa thực sự chín muồi.

Đến năm 1973, các máy bay IL-28 của chúng ta đều hết hạn sử dụng và không thể phục vụ tiếp được nữa nên đã bị cho loại biên hoàn toàn.

Trịnh Ngọc Tiến

Nguồn:

Tin bài khác

Người dân Hà Nội sẽ sử dụng sổ BHXH điện tử trên điện thoại

Người dân Hà Nội sẽ sử dụng sổ BHXH điện tử trên điện thoại

Từ ngày 6/10/2026, Bảo hiểm xã hội (BHXH) thành phố Hà Nội thực hiện cấp sổ BHXH điện tử theo hướng dẫn mới. Người tham gia có thể nhận, sử dụng sổ BHXH điện tử qua VNeID mức độ 2, VssID hoặc email; đồng thời sử dụng thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) điện tử trong khám, chữa bệnh và các giao dịch liên quan.
Hà Nội: Miễn phí phẫu thuật cho trẻ mắc dị tật khe hở môi, hàm ếch

Hà Nội: Miễn phí phẫu thuật cho trẻ mắc dị tật khe hở môi, hàm ếch

Từ ngày 12-16/10/2026, Operation Smile Việt Nam phối hợp với Trung tâm Phẫu thuật Nụ cười Việt Nam và Bệnh viện Hữu nghị Việt Nam - Cuba tổ chức chương trình khám sàng lọc và phẫu thuật miễn phí cho người mắc dị tật khe hở môi, hàm ếch và một số dị tật bẩm sinh vùng hàm mặt tại Hà Nội.
Công nghiệp hỗ trợ là nền tảng hình thành năng lực công nghiệp quốc gia

Công nghiệp hỗ trợ là nền tảng hình thành năng lực công nghiệp quốc gia

Sáng ngày 30/9, tại tỉnh Phú Thọ, Ban Chính sách, chiến lược Trung ương phối hợp với Tỉnh ủy Phú Thọ và Bộ Công Thương tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia “Định hướng phát triển công nghiệp hỗ trợ Việt Nam”.
Tra cứu nhanh thủ tục hành chính về xuất nhập cảnh qua mã QR

Tra cứu nhanh thủ tục hành chính về xuất nhập cảnh qua mã QR

Nhằm tạo thuận lợi cho công dân Việt Nam trong việc tiếp cận và thực hiện các thủ tục hành chính về xuất nhập cảnh, Cục Quản lý xuất nhập cảnh giới thiệu mã QR để người dân truy cập nhanh, chủ động tra cứu thông tin và biểu mẫu cần thiết.
Xem thêm

Multimedia

Việt Nam đóng góp thực chất vào tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN

Việt Nam đóng góp thực chất vào tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN

Nhận lời mời của Tổng thống nước Cộng hòa Philippines Ferdinand Romualdez Marcos Jr., Chủ tịch ASEAN năm 2026, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dẫn đầu đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam ...
[Infographic] 30 năm tổ chức World Vision International tại Việt Nam đồng hành cùng cộng đồng tại Thanh Hóa

[Infographic] 30 năm tổ chức World Vision International tại Việt Nam đồng hành cùng cộng đồng tại Thanh Hóa

Giai đoạn 1996-2026, Tổ chức World Vision International (WVI) đã triển khai nhiều chương trình, dự án tại Thanh Hóa với tổng ngân sách khoảng 63,8 triệu USD, góp phần cải thiện đời sống người ...
[Infographic] Việt Nam - Đan Mạch: 55 năm hữu nghị, hợp tác và phát triển

[Infographic] Việt Nam - Đan Mạch: 55 năm hữu nghị, hợp tác và phát triển

Năm 2026 đánh dấu 55 năm quan hệ ngoại giao Việt Nam - Đan Mạch và bước phát triển mới khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện, mở ...
[Infographic] Chăm lo nạn nhân chất độc da cam/dioxin: Chính sách và những hỗ trợ thiết thực

[Infographic] Chăm lo nạn nhân chất độc da cam/dioxin: Chính sách và những hỗ trợ thiết thực

Công tác chăm sóc, hỗ trợ nạn nhân chất độc da cam/dioxin đạt nhiều kết quả thiết thực trong chăm sóc sức khỏe, cải thiện nhà ở và tạo sinh kế. Nhiệm kỳ 2026-2031, các ...
[Infographic] Chính thức ký kết FTA Việt Nam - EFTA sau 14 năm đàm phán

[Infographic] Chính thức ký kết FTA Việt Nam - EFTA sau 14 năm đàm phán

Ngày 18/10/2026, tại Hà Nội, dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cùng đại diện các nước thành viên Hiệp hội ...
Bí thư Thành uỷ Đà Nẵng Lê Ngọc Quang: Cảm nhận rõ nhất trong tôi lúc này là “trọng trách hành động”

Bí thư Thành uỷ Đà Nẵng Lê Ngọc Quang: Cảm nhận rõ nhất trong tôi lúc này là “trọng trách hành động”

Đà Nẵng vừa đón nhận sự kiện đặc biệt quan trọng với tương lai là Quy hoạch chung đến năm 2050 tầm nhìn 2075 của thành phố đã được Thủ tướng Chính phủ ký ban ...
Nguồn lực quốc tế góp sức giáo dục khí hậu, phục hồi rừng tại Thanh Hóa

Nguồn lực quốc tế góp sức giáo dục khí hậu, phục hồi rừng tại Thanh Hóa

Hơn 11.000 lượt học sinh, sinh viên được tiếp cận giáo dục khí hậu, 44.440 cây tràm được trồng trên diện tích 10 ha rừng tại Vườn Quốc gia Bến En là những kết quả ...
Khỏe thể chất, mạnh tinh thần

Khỏe thể chất, mạnh tinh thần

Giúp các em học sinh chủ động bước vào sân chơi, kết nối với bạn bè và cởi mở hơn với thầy cô, mô hình “Không gian thể thao tăng cường sức khỏe tâm thần” ...
Nếp than mang ấm no về Tà Lao

Nếp than mang ấm no về Tà Lao

Phụ nữ biết xây dựng kênh, mạng xã hội quảng bá văn hóa quê hương; phụ nữ trở thành những tiểu thương có thu nhập ổn định với hàng chục triệu đồng; phụ nữ tham ...
Tuần hoàn xanh ở Tà Rụt: Hướng đi bền vững từ giống lợn đen bản địa

Tuần hoàn xanh ở Tà Rụt: Hướng đi bền vững từ giống lợn đen bản địa

Tận dụng tối đa phụ phẩm nông nghiệp địa phương, dùng nước thải biogas để bón cây trồng, giảm thiểu khai thác củi rừng… Đó là những giá trị thiết thực từ dự án "Chăm ...
[Video] Điều gì giúp những nạn nhân da cam tự viết tiếp cuộc đời?

[Video] Điều gì giúp những nạn nhân da cam tự viết tiếp cuộc đời?

Từ khoản vốn vay sinh kế, học bổng đến cơ hội biểu diễn nghệ thuật, những hỗ trợ thiết thực đang giúp nhiều nạn nhân chất độc da cam từng bước tự lập, phát huy ...
[Video] World Vision hỗ trợ 102 hộ dân Điện Biên sớm ổn định cuộc sống sau mưa lũ

[Video] World Vision hỗ trợ 102 hộ dân Điện Biên sớm ổn định cuộc sống sau mưa lũ

World Vision International tại Việt Nam vừa phối hợp Hội Chữ thập đỏ tỉnh Điện Biên và chính quyền địa phương hỗ trợ khẩn cấp 441 triệu đồng cho 102 hộ gia đình bị ảnh ...
[Video] Càng hiểu càng tin càng sâu sắc

[Video] Càng hiểu càng tin càng sâu sắc

Đó là nhận định của Ngài Rogelio Polanco Fuentes, Đại sứ Cuba tại Việt Nam về quan hệ nhân dân Việt Nam - Cuba.
[Video] Dẫn dắt bằng tuổi trẻ và văn hóa

[Video] Dẫn dắt bằng tuổi trẻ và văn hóa

Đại sứ Lào tại Việt Nam Khamphao Ernthavanh cho rằng, thế hệ trẻ và các hoạt động giao lưu văn hóa sẽ là một trong những phương tiện hữu hiệu dẫn dắt tình hữu nghị ...
[Video] Bế mạc Những ngày Hội đồng Nhân dân thế giới tại Việt Nam 2026: Mở ra chương mới trong hợp tác

[Video] Bế mạc Những ngày Hội đồng Nhân dân thế giới tại Việt Nam 2026: Mở ra chương mới trong hợp tác

Chiều 27/8, sau ba ngày làm việc, sự kiện “Những ngày Hội đồng Nhân dân thế giới tại Việt Nam năm 2026” đã bế mạc, mở ra một chặng đường hợp tác sâu rộng hơn ...