Đưa đối ngoại nhân dân về cơ sở: Mỗi xã/phường cần một cách làm riêng

Tọa đàm góp ý Dự thảo Hướng dẫn thực hiện tiêu chí hoạt động đối ngoại nhân dân của Đề án triển khai thí điểm mô hình “xã/phường xã hội chủ nghĩa” trên địa bàn thành phố Hà Nội. (Ảnh: Mai Anh)

Tham dự Tọa đàm có các chuyên gia, nhà ngoại giao, thành viên Hội đồng tư vấn đối ngoại nhân dân Thủ đô; cùng đại diện các cơ quan, đơn vị và một số xã, phường trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Phát biểu khai mạc Tọa đàm, ông Nguyễn Nam Hải, Phó Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị thành phố Hà Nội cho biết, việc xây dựng Hướng dẫn thực hiện tiêu chí hoạt động đối ngoại nhân dân là một nhiệm vụ mới, chưa có tiền lệ. Nếu trước đây đối ngoại nhân dân được triển khai như một lĩnh vực công tác với phạm vi rộng, hình thức phong phú thì nay yêu cầu đặt ra là phải cụ thể hóa thành một tiêu chí có thể thực hiện, theo dõi và đánh giá ở cấp xã, phường.

Theo Đề án triển khai thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” trên địa bàn thành phố Hà Nội, hoạt động đối ngoại nhân dân nằm trong Nhóm tiêu chí số 7 về bảo đảm quốc phòng, an ninh, trật tự xã hội và mở rộng đối ngoại nhân dân. Nội dung được xác định theo hướng phát huy đối ngoại nhân dân ở cấp xã, phường thông qua các hoạt động giao lưu, kết nối cộng đồng, quảng bá hình ảnh địa phương, góp phần lan tỏa giá trị văn hóa, con người và hình ảnh Hà Nội văn minh, an toàn.

Theo ông Nguyễn Nam Hải, bài toán khó nhất là làm thế nào chuyển một lĩnh vực “rộng, mênh mông và đa dạng” như đối ngoại nhân dân thành một tiêu chí có thể áp dụng thống nhất trong thực tiễn, trong khi điều kiện của 126 xã, phường trên địa bàn Hà Nội rất khác nhau. Hướng dẫn phải đủ rõ để cơ sở biết mình có thể làm gì, nhưng không được cứng nhắc; phải có cơ sở đánh giá và minh chứng, nhưng không làm phát sinh thêm hồ sơ, thủ tục; đồng thời phải khuyến khích tính chủ động của địa phương nhưng vẫn bảo đảm các quy định về công tác đối ngoại.

Ông Nguyễn Nam Hải, Phó Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị thành phố Hà Nội. (Ảnh: Mai Anh)

Dự thảo Hướng dẫn hiện quy hoạt động đối ngoại nhân dân ở cấp xã/phường vào ba nhóm lớn gồm: giao lưu, kết nối cộng đồng và quảng bá địa phương. Theo cơ quan soạn thảo, ba nhóm này không phải những “ngăn” tách biệt, mà là khung để các địa phương lựa chọn, lồng ghép những nội dung phù hợp với điều kiện và thế mạnh của mình, từ giao lưu hòa bình, hữu nghị, văn hóa, giáo dục, thanh niên đến kết nối người Việt Nam ở nước ngoài, doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu, tổ chức quốc tế hay quảng bá di sản, làng nghề, OCOP, du lịch và tiềm năng phát triển kinh tế - xã hội...

Dự thảo Hướng dẫn không đặt trọng tâm vào việc địa phương tổ chức được bao nhiêu hoạt động, mà hướng tới cách tiếp cận “Có tổ chức - Có hành động - Có kết quả”. Trong cơ cấu điểm đang được lấy ý kiến, phần “có kết quả” chiếm tỷ trọng cao nhất, 0,45/1 điểm; “có hành động” là 0,35 điểm và “có tổ chức” là 0,20 điểm. Cách thiết kế này nhằm chuyển trọng tâm từ số lượng hoạt động sang sản phẩm, hiệu quả và giá trị thực tế mang lại, đồng thời hạn chế tình trạng hành chính hóa công tác đối ngoại nhân dân ở cơ sở.

Cơ quan soạn thảo cũng chủ trương tận dụng các hồ sơ, tài liệu đã hình thành trong quá trình thực hiện như kế hoạch, hình ảnh, video, sản phẩm truyền thông, đường dẫn điện tử hay mã QR để làm minh chứng, thay vì yêu cầu xã, phường lập thêm bộ hồ sơ riêng. Các phụ lục kèm theo Hướng dẫn chủ yếu mang tính gợi ý, không phải danh mục bắt buộc, qua đó tạo “độ mở” để mỗi địa phương tự lựa chọn cách làm phù hợp.

“Không thể yêu cầu 126 xã/phường cùng làm một hoạt động”, ông Nguyễn Nam Hải nhấn mạnh. Theo ông, điều quan trọng là từ một khung chung, từng địa phương có thể nhận diện đúng lợi thế của mình - từ làng nghề, di tích, sản phẩm OCOP đến khu công nghiệp, doanh nghiệp FDI, trường đại học hay cộng đồng người nước ngoài - để đưa đối ngoại nhân dân từ hoạt động giao lưu đơn thuần trở thành một kênh kết nối phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Các đại biểu thảo luận tại Tọa đàm. (Ảnh: Mai Anh)

Từ thực tiễn của các địa phương, một vấn đề được nhiều đại biểu cùng nhấn mạnh là Hướng dẫn cần tạo đủ “độ mở” để mỗi xã, phường lựa chọn cách làm phù hợp với điều kiện, nguồn lực và thế mạnh riêng. Theo các chuyên gia, đưa đối ngoại nhân dân về cơ sở không phải là bổ sung thêm một nhiệm vụ hành chính cho xã/phường mà phải tạo điều kiện để người dân trở thành chủ thể trực tiếp tham gia. Đây chính là điểm khác biệt quan trọng của đối ngoại nhân dân; từ giao lưu, du lịch cộng đồng đến quảng bá văn hóa đều có thể trở thành hoạt động đối ngoại khi người dân trực tiếp thực hiện và tạo ra sự kết nối với bạn bè quốc tế.

Ông Nguyễn Ngọc Kỳ, Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị thành phố Hà Nội. (Ảnh: Mai Anh)

Phát biểu kết luận Tọa đàm, ông Nguyễn Ngọc Kỳ, Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị thành phố Hà Nội cho biết các ý kiến tại Tọa đàm đã tập trung làm rõ nhiều vấn đề từ cách xác định nội hàm, phương thức triển khai đến đánh giá hiệu quả hoạt động đối ngoại nhân dân ở cấp cơ sở. Theo ông, dù được tiếp cận từ nhiều góc độ khác nhau, mục tiêu cuối cùng vẫn là tạo ra những giá trị thiết thực, góp phần nâng cao đời sống và hạnh phúc của người dân.

Ban soạn thảo cho biết sẽ tiếp thu các ý kiến tại Tọa đàm, tiếp tục hoàn thiện Dự thảo và gửi xin ý kiến các cơ quan, đơn vị liên quan, hướng tới trình Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội xem xét ban hành Hướng dẫn trong tháng 8/2026.

Đối ngoại phải gắn với lợi ích quốc gia Hiện nay, Đảng ta đặt công tác đối ngoại vào vị trí “trọng yếu, thường xuyên”, bên cạnh quốc phòng, an ninh. Đây là bước đổi mới trong tư duy khi đối ngoại được xác định phải đi trước một bước, góp phần giữ nước từ sớm, từ xa, đồng thời mở thêm không gian, nguồn lực và cơ hội phát triển. Nhìn vào thực tiễn, yêu cầu ấy đang từng bước được cụ thể hóa.

Đề xuất xây dựng “Không gian Văn hóa và Hữu nghị Việt Nam - Singapore” Sáng 19/8, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức buổi họp mặt kỷ niệm 61 năm Quốc khánh Cộng hòa Singapore. Tại đây, Hội hữu nghị Việt Nam - Singapore Thành phố Hồ Chí Minh đã đề xuất xây dựng “Không gian Văn hóa và Hữu nghị Việt Nam - Singapore”.