PFG đem lại nhiều thay đổi tích cực về quản trị rừng cho người dân

2.695 người đã được giới thiệu về hệ thống quản lý rừng cấp quốc gia FORMIS, 1.000 hộ gia đình đã tham gia vào các mô hình sinh kế dựa vào rừng, 5.200 người đã cải thiện kế sinh nhai của họ... là những kết quả tích cực mà dự án “Khuyến khích người dân tham gia cải thiện quản trị rừng và giảm nghèo Việt Nam” (PFG) đã đem lại sau gần 4 năm thực hiện tại địa bàn 4 huyện gồm: Thông Nông (Cao Bằng), Krông Bông (Đắk Lắk), Duyên Hải (Trà Vinh) và Đông Hải (Bạc Liêu).

Những kết quả trên đã được thông tin trong Hội thảo tổng kết dự án “Khuyến khích người dân tham gia cải thiện quản trị rừng và giảm nghèo Việt Nam” do Đại sứ quán Phần Lan và ActionAid Việt Nam (AAV) đồng tổ chức sáng 26/10, tại Hà Nội.

Hội thảo đã thu hút được hơn 80 đại biểu đến từ Bộ NN&PTNT, các Viện nghiên cứu, chủ rừng nhà nước/cộng đồng/hộ gia đình, tổ chức trong và ngoài nước, cùng các chuyên gia trong lĩnh vực lâm nghiệp.

Toàn cảnh hội thảo.

Nhiều kết quả tích cực

Được tài trợ bởi Bộ Ngoại giao Phần Lan (MFA) và AAV, dự án PFG được thực hiện nhằm giảm nghèo thông qua bảo vệ và sử dụng các tài nguyên rừng có hiệu quả tại bốn huyện gồm: Thông Nông, tỉnh Cao Bằng; Krông Bông, tỉnh Đắk Lắk; Duyên Hải, tỉnh Trà Vinh và Đông Hải, tỉnh Bạc Liêu và một số hoạt động cấp quốc gia từ tháng 11/2014 tới tháng 10/2018.

Dự án hướng tới khuyến khích sự tham gia của cộng đồng và người dân vào hệ thống thông tin quản lý rừng quốc gia cũng như quyền làm cho quản trị rừng mang tính giải trình và góp phần vào giảm nghèo tại Việt Nam.

Dự án PFG hợp tác với Dự án Phát triển Hệ thống thông tin quản lý ngành lâm nghiệp (FORMIS) đã được triển khai trước đó và cũng do Bộ Ngoại giao Phần Lan tài trợ. Số liệu từ hệ thống này sẽ giúp cải thiện tính minh bạch của thông tin lâm nghiệp để cộng đồng địa phương có thể phát hiện và ngăn ngừa những sai sót trong quản lý rừng cũng như những tham nhũng liên quan đến tài nguyên rừng.

Qua gần bốn năm thực hiện, cho đến nay PFG đã đem lại những hiệu quả, tạo nên những thay đổi, tác động tích cực đến cộng đồng địa phương như: Nâng cao năng lực cho cộng đồng sử dụng thông tin từ hệ thống FORMIS và ứng dụng công nghệ thông tin để xây dựng kế hoạch quản lý bảo vệ và phát triển rừng và kết nối thị trường; Phát triển mô hình tổ nhóm, hợp tác xã trồng rừng, trong đó khuyến khích cộng đồng liên kết trồng rừng tập trung, đảm bảo nguồn cung nguyên liệu đủ lớn; Phát triển sinh kế và cải thiện môi trường thông qua mô hình trồng rừng và cây dược liệu trên diện tích đất đã từng trồng cây công nghiệp, cây nông nghiệp lâu năm khiến đất bị thoái hóa.

Các sản phẩm cây dược liệu trồng xen kẽ dưới tán rừng của huyện Thông Nông được trưng bày tại triển lãm trong khuôn khổ Hội thảo.

Với các kết quả đã đạt được như trên, dự án PFG được bàn giao lại cho đối tác địa phương vào tháng 10/2018 nhằm nhân rộng những bài học thành công của dự án PFG trên phạm vi toàn quốc, góp phần tăng cường sự tham gia của cộng đồng trong công tác quản trị rừng và giảm nghèo tại Việt Nam.

Tại hội thảo, bà Phạm Thị Hà, thành viên nhóm nòng cốt xã Cư Kty cho biết: Bằng những hỗ trợ đúng hướng, tích cực tìm tòi và kết nối, sát sao với cộng đồng địa phương..., dự án cũng như ban quản lý ở địa phương đã giúp cho cộng đồng xã Cư Kty phát triển được gần 200ha rừng trồng; hỗ trợ để nhóm quản trị rừng có thể thành lập Tổ hợp tác và sau này là Hợp tác xã, giúp Hợp tác xã kết nối với các doanh nghiệp/hiệp hội hỗ, hội chủ rừng... giúp người dân địa phương có được nhiều thông tin, kiến thức, tự tin và chủ động thực hiện những mục tiêu, ước mơ trong việc xóa đói, giảm nghèo, tiến tới làm giàu trên chính mảnh đất quê hương.

Đại diện Đại sứ quán Phần Lan, đơn vị tài trợ cho dự án, bà Annika Kaipola cho biết: “Phần Lan và Việt Nam đã có trên 45 năm hợp tác và phát triển, Phần Lan đã hỗ trợ nhiều chương trình, dự án cho Việt Nam ở các lĩnh vực khác nhau, trong đó có lâm nghiệp. Chúng tôi đã hỗ trợ Bộ NN&PTNT xây dựng hệ thống FORMIS để giúp quá trình quản lý và ra quyết định của ngành lâm nghiệp được nhanh chóng và hiệu quả hơn, bên cạnh đó chúng tôi cũng đã thông qua AAV để triển khai dự án PFG với mục đích khuyến khích cộng đồng tiếp cận và tham gia vào hệ thống FORMIS, giúp hệ thống hoàn thiện hơn, đồng thời giúp cộng đồng có thể tiếp cận được một cách đầy đủ vào hệ thống thông tin ngành lâm nghiệp quốc gia, qua đó giúp họ tham gia vào quá trình quản trị rừng và xây dựng các mô hình sinh kế dựa vào rừng tại địa phương. Cho đến nay sau gần 4 năm thực hiện, dự án PFG đã đem lại nhiều thay đổi tích cực cho cộng đồng địa phương, trong đó việc sử dụng thông tin đã giúp họ có thể chủ động lập kế hoạch phát triển rừng, bảo vệ rừng”.

Người dân địa phương tự tin thể hiện những kiến thức về dự án PFG cũng như về rừng tại Hội thảo.

Mở ra nhiều cơ hội mới trong tương lai

Nhiều ý tưởng mới và khuyến nghị đã được đề xuất để duy trì cũng như nhân rộng thành quả của dự án tại các địa phương.

Phát biểu tại hội thảo, bà Hoàng Phương Thảo, Trưởng đại diện Tổ chức ActionAid Việt Nam cho rằng: “Để cộng đồng tiếp cận CNTT trong quản trị rừng và phát triển sinh kế ở địa phương đặc biệt đối với những vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số quả thực không ít khó khăn. Tuy nhiên với những phương pháp tiếp cận mới trong đó lấy con người làm trung tâm, đề cao quyền con người, những cán bộ dự án ở các cấp đã rất nỗ lực, tận tâm cùng với địa phương, cùng với người dân giúp họ từng bước thay đổi nhận thức, kỹ năng qua đó giúp họ cải thiện cách thức sản xuất, chủ động và mạnh dạn tiếp cận với các nguồn lực ở địa phương, tìm hiểu thông tin để phát triển sinh kế”.

Chia sẻ bên lề hội thảo, Đại sứ Phần Lan tại Việt Nam Kari Kahiluoto nhận định: Việc quản trị rừng là một câu chuyện dài không thể xong làm một sớm một chiều. Ví dụ như ở Việt Nam, thời gian cho cây mọc và phát triển mất 10-15 năm thì ở Phần Lan phải mất đến 70 năm. Vì vậy, tuy rừng không mang lại nguồn thu nhập tức thì nhanh chóng, tốn rất nhiều thời gian và công sức nhưng rừng sẽ mang lại trong nguồn thu và sự thịnh vượng về lâu dài cho người dân Việt Nam như cách nó đã mang lại cho người dân Phần Lan.

Đại sứ Phần Lan tại Việt Nam Kari Kahiluoto.

Cố vấn trưởng dự án FORMIS, ông Tapio cho biết: Tuy dự án PFG kết thúc nhưng đây mới chỉ là bước khởi đầu. Công nghệ này sẽ được đưa tới mọi người dân trên khắp các tỉnh thành.

Bên cạnh đó, ông Tapio cũng chia sẻ: Cùng với PFG, dự án FORMIS cũng đang đi đến hồi kết nhưng hệ thống thông tin cơ sở dữ liệu quản trị rừng FORMIS thì sẽ vẫn được phát triển. Trên nền tảng này, chúng tôi đã phát triển 8 ứng dụng phần mềm khác nhau, trong kế hoạch phát triển thông tin thì sẽ có thêm 4 ứng dụng nữa.

“Dự án FORMIS không còn, nhưng mong là ngành lâm nghiệp, hiệp hội quản trị rừng cũng như chính phủ sẽ tiếp tục phát triển hệ thống này, bởi nó làm tăng năng suất cũng như tính hiệu quả trong việc quản trị rừng”, ông Tapio nói.

Thùy Linh