Campuchia có phải là ổ rửa thịt bò Nhật?

Nhập khẩu vào Campuchia thịt bò từ Nhật, loại thịt “hòa ngưu” danh tiếng đã tăng nhanh, tuy nhiên người ta sẽ phải vất vả tìm kiếm thứ thịt ấy trên một thực đơn kể cả thực đơn của những nhà hàng đắt tiền ở Phnom Penh. Nhiều người ngờ rằng đất nước này trở thành một trạm của một đường dây “rửa thịt bò” được thành lập để thỏa mãn các cái lưỡi của giới giàu có Trung Quốc.

“Thịt bò Nhật hả? Bó tay!” Nikkei dẫn lời Heang Channy, một người bán thịt tại một chợ truyền thống ở thủ đô Campuchia, nói. “Chuyện đó không trúng,” cô cười khi nghe nói rằng đất nước của cô hiện đang là xứ nhập khẩu thịt bò đông lạnh của Nhật lớn nhất thế giới.

Các con số thống kê của bộ Tài chính Nhật cho thấy xuất khẩu thịt bò đông lạnh sang Campuchia trong năm 2017 tăng vọt 50% so năm trước, lên đến 544 tấn, lọt vào danh sách đầu bảng các nước Đông Nam Á suốt bảy năm liền. Nhưng lại không thấy dấu hiệu tăng trưởng, không thấy tiêu dùng hòa ngưu gì cả. Ngay cả siêu thị Aeon của Nhật hay chuỗi siêu thị địa phương Lucky và Thai Huot không có bán thịt bò Nhật.

Một số ít ỏi nhà hàng cao cấp Nhật và tiệm thịt steak phương Tây có bán, nhưng giá từ 40-50USD/100g, đắt gấp gần 40 lần giá thịt bò bản địa, thật khó trở thành món ngon đối với các hộ gia đình Campuchia. Theo Ly Lavil, chủ tịch Hiệp hội chăn nuôi Campuchia, mức tiêu thụ thịt bò hàng năm là 3k đầu người, và ông ngạc nhiên khi biết lượng thịt bò nhập từ Nhật.

Vậy thì lượng thịt bò đó đi đâu sau khi qua hải quan Campuchia? Khoảng 7,35 triệu người Trung Quốc đến Nhật năm 2017, số lượng tăng 15% mỗi năm, và như mọi du khách, họ thích thưởng thức một chút đặc sản địa phương trong kỳ nghỉ. Thịt hòa ngưu “vân cẩm thạch” được cả thế giới ưa chuộng, một hiện tượng được “thần kỳ” hóa bởi những câu chuyện như bò được nuôi bằng bia và mátxa để cho thịt thật mềm. Nhưng bên Trung Quốc, nơi thịt chất lượng thượng hạng giá nhiều trăm USD mỗi ký, thịt bò Nhật bị cấm nhập từ năm 2001 sau khi bùng phát dịch bò điên (BSE). Điều đó không ngăn được các nhà hàng bán thịt khi khách gọi, theo một thương gia Nhật từng sống bên Trung Quốc, có nghĩa là các đường giây lậu sẽ hình thành để đưa thịt vào Trung Quốc. Hồi tháng giêng, trang tin Trung Quốc fjsen.com đưa tin hải quan đã tịch thu 178,5kg thịt hòa ngưu đen được buôn lậu từ Nhật qua ngả phi trường Phúc Châu, tỉnh Phúc Kiến. Trung bình từ năm 2015, từ 30kg đến 40kg thịt đông lạnh bị bắt tại phi trường.

Những gói thịt to vừa đủ để dấu trong vali, mặc dù số người ăn quá nhiều. Để đem được một lượng lớn, sẽ dễ dàng hơn khi rửa nguồn qua một nước thứ ba. Campuchia có những quan hệ chính trị và kinh tế chặt chẽ với Nhật và Trung Quốc và “hầu như chắc chắn” là nơi thịt bò đi qua, một nhân viên của một công ty kinh doanh thịt của Nhật cho biết.

Tờ Nhân Dân nhật báo của Trung Quốc đưa tin vào tháng 6/2015, một nhóm buôn lậu đã bị chính quyền Thượng Hải bắt và tịch thu 13 tấn thịt bò. Nhóm này đã xuất khẩu thịt bò từ Nhật sang Campuchia, trước khi thay nhãn và vận chuyển đến một kho đông lạnh ở Chiang Rai miền bắc Thái Lan. Sau đó thịt được đóng gói chung với mít và xoài, dán nhãn “trái cây” và chuyển về tỉnh Vân Nam, Trung Quốc. Từ phi trường Côn Minh, hàng hóa được dán nhãn “thịt heo”, chuyển đến các thành phố lớn như Thượng Hải, Quảng Đông và Hàng Châu.

Mãi đến 2010, điểm xuất khẩu hàng đầu đối với thịt bò Nhật là Việt Nam. Nhưng sau khi Hà Nội cũng cấm nhập thịt bò hồi đầu năm 2010 để đối phó với dịch BSE, Campuchia đã lên hạng, mặc dầu trước đó có nhập thịt bò đông lạnh nhưng lượng không đáng kể. Lào xếp hạng tiếp theo và nhập khẩu của Mông Cổ cũng tăng năm 2013. Cả ba nước đều dễ dàng tiếp cận và có quan hệ làm ăn với Trung Quốc. Việt Nam tiếp tục nhập khẩu vào 2014, nhưng với một đường dây cung cấp khá tốt, nhập khẩu của Campuchia tiếp tục tăng.

Chính phủ Trung Quốc có thể cố gắng trấn áp nạn buôn lậu thịt bò Nhật, nhưng loại bỏ hoàn toàn không dễ dàng khi mà khách hàng gồm các viên chức cao cấp của chính phủ và các doanh nhân có máu mặt.

Khởi Thức