Cảnh báo bệnh viêm não Nhật Bản bùng phát ở trẻ em

Đây là bệnh truyền nhiễm cấp tính lây truyền theo đường máu, do vi-rút viêm não Nhật Bản B gây ra, có thể dẫn đến tình trạng tổn thương não vĩnh viễn và tỉ lệ tử vong rất cao từ 10 đến 20%.

Trẻ liên tiếp nhập viện với diễn biến khó lường

Hiện, Khoa Truyền nhiễm, Bệnh viện Nhi Trung ương đang điều trị cho hơn 30 ca viêm não, màng não, trong đó có 2 trẻ mắc viêm não Nhật Bản rất nặng. Đáng chú ý, hai ca mắc viêm não Nhật Bản đều do không được tiêm phòng vắc-xin hoặc tiêm chưa đủ số mũi vắc-xin theo quy định.

Cháu Lê Quỳnh Tr. (13 tuổi, Hải Dương) vào viện trong tình trạng sốt cao, li bì, co giật. Người nhà cho biết, trước đó, trẻ xuất hiện sốt cao, không đáp ứng thuốc hạ sốt. Hai ngày sau, trẻ xuất hiện đau đầu, buồn nôn nên được đưa đến bệnh viện tỉnh. Tại đây, sau khi tiến hành thăm khám, làm các xét nghiệm và chọc dịch não tủy, bác sĩ chẩn đoán trẻ mắc viêm não Nhật Bản và chuyển lên bệnh viện Nhi Trung ương. Do bệnh diễn biến nhanh và nặng nên dù đã điều trị thở máy, dùng thuốc chống phù não đến nay đã 10 ngày nhưng tình trạng của bệnh nhi vẫn chưa ổn định.

Nhiều trẻ em viêm não Nhật Bản nặng phải sử dụng ống thở. Ảnh BV Nhi trung ương.

“Từ bé đến giờ hình như cháu mới được tiêm 1 mũi vắc-xin phòng viêm não Nhật Bản, tôi cũng không nhớ lắm, nhưng từ đó đến nay chưa được tiêm thêm mũi nào”, mẹ cháu Quỳnh Tr. cho hay.

Cũng tại Khoa Truyền nhiễm cháu Nguyễn Đức A. (15 tháng, Bắc Ninh), cũng được các bác sĩ Bệnh viện Nhi Trung ương chẩn đoán bị viêm não Nhật Bản khá nặng. May mắn hơn Quỳnh Tr. là sau 4 ngày thở máy, điều trị chống phù não, hiện tình trạng bệnh nhi đã tạm thời ổn định. Tuy nhiên, bệnh nhân Nguyễn Đức A. vẫn đang được các bác sĩ tiếp tục theo dõi, đánh giá xem cháu có di chứng gì về tinh thần, vận động hay không.

Người nhà của cháu Đức A. cho biết: “Do từ bé cháu hay bị hắt hơi, sổ mũi rồi ốm suốt nên gia đình cũng chưa cho cháu đi tiêm vắc-xin viêm não Nhật Bản”.

Theo bác sĩ Đỗ Thiện Hải, Phó trưởng Khoa Truyền nhiễm, viêm não Nhật Bản là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm lây qua đường muỗi đốt. Bệnh thường gây viêm não, màng não ở trẻ em, có tỉ lệ tử vong và di chứng cao (từ 25 đến 35%).

Viêm não Nhật Bản thường khó phát hiện sớm do các triệu chứng ban đầu rất giống với những viêm nhiễm khác. Tuy nhiên, đến ngày thứ hai, thứ ba của bệnh thì triệu chứng biểu hiện rõ dần như: Sốt cao đột ngột, buồn nôn, nôn khan, đau đầu, phản ứng lờ đờ, chậm chạp.

“Viêm não Nhật Bản diễn tiến rất nhanh, có thể sau 3 ngày, thậm chí một ngày, bệnh nhân đã có biểu hiện co giật, rơi vào hôn mê, phải thở máy, có thể chỉ 1-2 ngày là trẻ tử vong. Ngoài ra, bệnh nhân mắc viêm não Nhật Bản để lại di chứng thần kinh về sau. Những di chứng này khiến người bệnh giảm khả năng giao tiếp, giảm hoặc mất khả năng lao động, trở thành gánh nặng cho gia đình và xã hội”, bác sĩ Đỗ Thiện Hải chia sẻ.

Dấu hiệu phát hiện bệnh

Nhiễm vi-rút viêm não Nhật Bản thường không có triệu chứng. Thời gian ủ bệnh trong khoảng 5-15 ngày. Các triệu chứng của bệnh bao gồm: sốt xuất hiện đột ngột, nhức đầu, dấu hiệu màng não (cứng gáy, nhức đầu, rối loạn tiêu hóa, mê sảng, vật vã, trẻ em có thể bị hôn mê).

Khi mắc bệnh, trẻ thường có hiện tượng sốt cao 39 - 40 độ C, xuất hiện những cơn co giật nửa người hoặc toàn thân theo kiểu động kinh nhiều lần trong ngày, mắt trợn ngược, thở khò khè, nhiều đờm nhớt, nôn mửa và mê man.

Trẻ có thể tử vong vì suy hô hấp, trụy tim mạch. Nếu được cứu chữa kịp thời và tích cực, trẻ có thể khỏi bệnh nhưng bị những di chứng với nhiều mức độ nặng nhẹ như: bại liệt, cấm khẩu không nói được, mất trí nhớ, cử động dị thường ngoài ý muốn như run rẩy, uốn éo, lắc lư, gồng cứng người, động kinh... Tỉ lệ trẻ viêm não Nhật bản B bị di chứng khá cao: có đến 80% trẻ khỏi bệnh bị những di chứng thần kinh - tâm thần, có khi vĩnh viễn.

Năm 2017, 1 trường hợp viêm não Nhật Bản ở Sơn La đã tử vong. Cũng trong năm đó, Bộ Y tế đã phê duyệt kế hoạch tổ chức chiến dịch tiêm vắc-xin phòng viêm não Nhật Bản bổ sung cho đối tượng trẻ từ 6-15 tuổi tại 16 tỉnh, thành phố có nguy cơ bùng phát dịch cao nhằm giảm đến mức thấp nhất số mắc và tử vong các trường hợp viêm não Nhật Bản. 6 tháng đầu năm 2017, số ca viêm não Nhật Bản là 62 trường hợp.

Ổ chứa vi-rút viêm não Nhật Bản trong thiên nhiên là các loài sống hoang dã như: Chim, một số loài bò sát và các loài động vật có xương sống – nơi vi-rút nhân lên, lưu trữ lâu dài trong tự nhiên và phát tán tới vật nuôi gần người, đặc biệt là lợn, sau đó đến trâu, bò, ngựa, dê, v.v và từ đó truyền sang người.

Bệnh không lây truyền trực tiếp từ người sang người hoặc từ động vật sang người mà lây truyền thông qua muỗi đốt. Việc ăn uống chung, dùng chung đồ dùng, tiếp xúc gần gũi với người bệnh không làm lây bệnh.

N.H (t/h)