Đẩy mạnh công tác phòng, chống HIV/AIDS trên địa bản tỉnh Điện Biên

Duy trì mô hình cấp thuốc Methadone nhiều ngày

Theo thống kê của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Điện Biên, tính đến ngày 30/11/2025, tỉnh này ghi nhận lũy tích 7.875 trường hợp nhiễm HIV, 5.445 bệnh nhân chuyển sang giai đoạn AIDS, trong đó 4.237 trường hợp đã tử vong. Toàn tỉnh hiện đang quản lý 3.418 người nhiễm HIV còn sống, tại 44/45 xã, phường; tỷ lệ người nhiễm HIV còn sống trên dân số đạt 0,51%. Trong 11 tháng năm 2025, toàn tỉnh phát hiện 58 trường hợp nhiễm HIV mới, giảm 16 trường hợp so với cùng kỳ năm 2024. Số tử vong do AIDS là 51 người, giảm 17 trường hợp. Các ca nhiễm mới chủ yếu ở nhóm đối tượng nghiện chích ma túy và bạn tình của người nhiễm HIV, tập trung cao nhất tại những địa bàn trọng điểm do Trung tâm Y tế Điện Biên Đông và Mường Ảng quản lý.

Tư vấn xét nghiệm HIV tại Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Điện Biên. (Ảnh: https://kiemsoatbenhtatdienbien.vn).

Trong năm 2025, hệ thống giám sát dịch HIV/AIDS thực hiện 15.500 mẫu giám sát phát hiện, đạt 100% chỉ tiêu kế hoạch đã kịp thời phát hiện 58 trường hợp dương tính với HIV. Toàn tỉnh hiện duy trì 9 phòng xét nghiệm khẳng định HIV và 12 phòng tư vấn xét nghiệm HIV, giúp người dân dễ dàng tiếp cận dịch vụ. Cùng với đó, chương trình can thiệp giảm hại tiếp tục được triển khai tại 45 xã/phường, hơn 259.000 bơm kim tiêm sạch và hơn 74.000 bao cao su được cấp phát miễn phí. Lực lượng đồng đẳng viên đã tiếp cận 2.103 người nghiện chích ma túy, 114 người bán dâm và 275 người thuộc nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM). Các câu lạc bộ đồng đẳng, trong đó có nhóm MSM với khoảng 130 thành viên, tiếp tục duy trì sinh hoạt thường xuyên, góp phần giảm kỳ thị và tăng khả năng tiếp cận các dịch vụ phòng, chống HIV/AIDS.

Công tác điều trị thay thế nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng Methadone và điều trị HIV/AIDS bằng thuốc ARV tiếp tục phát huy hiệu quả, góp phần quan trọng trong kiểm soát dịch. Toàn tỉnh hiện có 18 cơ sở điều trị và 25 cơ sở cấp phát Methadone, đang điều trị cho 2.235 bệnh nhân. Mô hình cấp phát Methadone nhiều ngày được triển khai tại 17 cơ sở điều trị và 24 cơ sở cấp phát, tạo thuận lợi cho người bệnh, nhất là những trường hợp phải đi làm xa. Công tác điều trị ARV cho bệnh nhân HIV/AIDS đạt 91,8% số người nhiễm HIV còn sống đang quản lý được. Kết quả xét nghiệm tải lượng vi rút cho thấy 97,81% bệnh nhân đạt tải lượng dưới ngưỡng phát hiện, đây là một chỉ số quan trọng khẳng định hiệu quả điều trị và khả năng hạn chế nguy cơ lây truyền HIV trong cộng đồng.

Chương trình dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con tiếp tục đạt kết quả tích cực. Trong năm 2025, gần 12.000 phụ nữ mang thai được xét nghiệm HIV, trong đó phát hiện 4 trường hợp nhiễm HIV, điều trị dự phòng lây truyền từ mẹ sang con 30 phụ nữ mang thai, góp phần bảo vệ sức khỏe bà mẹ và giảm nguy cơ lây truyền HIV sang trẻ sơ sinh.

Mục tiêu chấm dứt dịch bệnh AIDS vào năm 2030

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác phòng, chống HIV/AIDS tại Điện Biên vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức do đặc thù là tỉnh miền núi, biên giới với địa bàn rộng, giao thông đi lại khó khăn và dân cư phân tán. Tình trạng nghiện chích ma túy tại một số địa bàn vẫn diễn biến phức tạp, làm gia tăng nguy cơ lây nhiễm HIV trong cộng đồng, nhất là ở nhóm nguy cơ cao.

Một thực tế đáng chú ý là nhiều bệnh nhân nhiễm HIV đi làm ăn xa tại Lào, Trung Quốc hoặc di biến động thường xuyên nên không duy trì được việc điều trị liên tục bằng thuốc ARV và Methadone, dẫn đến tình trạng bỏ điều trị, làm tăng nguy cơ kháng thuốc và lây truyền HIV. Trong khi đó, công tác quản lý, theo dõi người bệnh tại cơ sở còn gặp nhiều khó khăn do địa bàn vùng sâu, vùng xa bị chia cắt, khả năng tiếp cận dịch vụ y tế của người dân chưa đồng đều.

Ông Vừ A Sử - Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Điện Biên nhấn mạnh mục tiêu hướng tới chấm dứt dịch bệnh AIDS vào năm 2030. (Ảnh: https://syt.dienbien.gov.vn).

Ngoài khó khăn về địa hình và đối tượng quản lý, chương trình phòng, chống HIV/AIDS cũng chịu áp lực lớn về nguồn lực tài chính. Nguồn viện trợ quốc tế cho công tác HIV/AIDS đang giảm mạnh theo lộ trình cắt giảm hỗ trợ, trong khi ngân sách địa phương còn hạn chế, ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động truyền thông thay đổi hành vi, can thiệp giảm hại, xét nghiệm cộng đồng và duy trì mạng lưới đồng đẳng viên tại cơ sở.

Mặc dù còn gặp nhiều khó khăn nhưng Sở Y tế Điện Biên tin tưởng rằng với sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội công tác phòng, chống HIV/AIDS của tỉnh Điện Biên sớm hoàn thành mục tiêu 95-95-95 và cùng với cả nước thực hiện thành công chiến lược quốc gia hướng tới chấm dứt đại dịch HIV/AIDS vào năm 2030.

Theo báo cáo tại Hội thảo tổng kết Dự án thí điểm mua sắm dịch vụ phòng chống HIV/AIDS tại tỉnh Điện Biên tháng 4/2026 thì năm 2025, Tỷ lệ người nhiễm HIV còn sống trên dân số giảm từ 0,55% (2021) xuống còn 0,51%.; Tỷ lệ nhiễm HIV trong nhóm tiêm chích ma túy giảm từ 47,92% xuống 43,93%.; Hơn 2.100 người nghiện chích ma túy được tiếp cận chương trình can thiệp giảm hại.; Tỷ lệ nam quan hệ đồng giới tiếp cận chương trình đạt trên 91%.

Ông Vừ A Sử - Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Điện Biên nhấn mạnh mục tiêu hướng tới chấm dứt dịch bệnh AIDS vào năm 2030. Trong kế hoạch năm 2026 và giai đoạn tới, ngành y tế tỉnh cần tập trung vào các nhiệm vụ trọng tâm: Tham mưu cho UBND tỉnh bố trí ngân sách địa phương chi trả cho nhân viên y tế thôn bản và cộng tác viên tuyến xã, khu vực biên giới.; Nâng cao tỷ lệ bệnh nhân HIV có thẻ BHYT để tối ưu hóa nguồn chi trả cho thuốc ARV và các xét nghiệm định kỳ.; Giao CDC tỉnh làm đầu mối, đưa các dịch vụ như điều trị Methadone, điều trị dự phòng trước phơi nhiễm (PrEP) xuống tận trạm y tế xã.; Tập trung đào tạo, tập huấn bài bản cho các thành viên CBO để đảm bảo tính chuyên nghiệp và chất lượng dịch vụ cung cấp tại cộng đồng.

Bên cạnh đó, hoạt động truyền thông được triển khai đồng bộ, đa dạng về hình thức, tập trung chủ yếu truyền thông trực tiếp nhằm thay đổi hành vi và huy động cộng đồng. Các tài liệu truyền thông được cập nhật, phù hợp với văn hóa từng địa phương. Hoạt động của các nhóm đồng đẳng, câu lạc bộ người nhiễm HIV được duy trì, phát huy hiệu quả trong việc hỗ trợ lẫn nhau, chia sẻ kinh nghiệm điều trị, giảm kỳ thị và tăng gắn kết cộng đồng.

Động thổ cao tốc Sơn La – Điện Biên – cửa khẩu Tây Trang hơn 23.000 tỷ đồng Sáng 20/5, tỉnh Điện Biên tổ chức lễ động thổ Dự án thành phần 1 thuộc dự án đầu tư xây dựng tuyến cao tốc Sơn La – Điện Biên – cửa khẩu Tây Trang (giai đoạn 1), đánh dấu bước khởi đầu triển khai công trình hạ tầng giao thông chiến lược của khu vực Tây Bắc.

Bữa ăn học đường vùng cao: Giữ an toàn thực phẩm từ căn bếp bán trú An toàn thực phẩm học đường đang trở thành mối quan tâm lớn của xã hội. Với các trường phổ thông dân tộc bán trú vùng cao, nơi hàng trăm học sinh ăn ở tập trung mỗi ngày, việc kiểm soát từng bữa ăn không chỉ là nhiệm vụ quản lý mà còn là lời cam kết giữ gìn niềm tin phụ huynh.