PSA 2026: Nhiếp ảnh gia quốc tế trở thành “đại sứ văn hóa” Việt Nam

Gần 180 nhiếp ảnh gia đến từ hơn 25 quốc gia cùng hội tụ tại Việt Nam trong khuôn khổ Chương trình Hội ngộ Nhiếp ảnh Quốc tế PSA 2026 không chỉ là một sự kiện nghệ thuật đơn thuần. Sau hơn một tuần khép lại, dư âm của chương trình cho thấy một điều đáng chú ý hơn: Việt Nam đang ngày càng trở thành nguồn cảm hứng sáng tạo trên bản đồ nhiếp ảnh quốc tế, đồng thời mở ra một cách tiếp cận mềm mại nhưng hiệu quả trong quảng bá hình ảnh quốc gia.

Hà Nội hướng tới trung tâm sáng tạo về nhiếp ảnh châu Á

Việt Nam qua ống kính nhiếp ảnh gia Anh

Sau các kỳ tổ chức tại Ấn Độ, Indonesia và Sri Lanka, việc Hiệp hội Nhiếp ảnh Hoa Kỳ (PSA) lựa chọn Việt Nam làm điểm đến cho kỳ hội ngộ năm nay phản ánh sức hấp dẫn ngày càng lớn của dải đất giàu chiều sâu văn hóa và cảnh quan đa dạng. Từ Ninh Bình, Bắc Ninh, Thái Nguyên đến Hà Nội, rồi lan xuống miền Trung với Huế, Hội An, Mỹ Sơn… hành trình sáng tác của các nghệ sĩ quốc tế trải dài qua những không gian di sản, làng nghề và đời sống bản địa đặc sắc.

Không phải những sân khấu dàn dựng cầu kỳ, điều níu chân các nhiếp ảnh gia lại chính là những “trường quay sống” của văn hóa Việt Nam: bình minh trên đồi chè Tân Cương, làng cổ Thổ Hà, lễ hội Hoa Lư, những làn điệu quan họ, nghệ thuật múa rối nước hay nhịp sống đời thường trong các làng nghề truyền thống. Mỗi khung hình không chỉ ghi lại phong cảnh mà còn phản chiếu một phần ký ức văn hóa của vùng đất.

Các nhiếp ảnh gia sáng tác tại di sản ở Thành phố Huế. (Ảnh: Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế)

Theo bà Helena Vân, đại diện PSA tại Việt Nam, điều các nhiếp ảnh gia mang về không chỉ là những bức ảnh đẹp, mà còn là “những câu chuyện chân thực về con người, di sản và đời sống”. Nhận định này phần nào cho thấy sự thay đổi trong cách tiếp cận của truyền thông hình ảnh hiện đại: thay vì tìm kiếm những biểu tượng mang tính áp đặt, người xem ngày càng quan tâm tới các lát cắt đời thường và cảm xúc chân thực.

Đó cũng là lý do nhiều nhiếp ảnh gia quốc tế đánh giá Việt Nam sở hữu “độ dày văn hóa hiếm có”. Từ chiều sâu cung đình ở Huế, ký ức Champa tại Mỹ Sơn đến nhịp sống di sản ở Hội An, mỗi điểm đến hiện lên như một lớp trầm tích văn hóa được “đánh thức” qua góc nhìn nghệ thuật.

Đáng chú ý, hành trình của PSA 2026 không dừng lại ở hoạt động sáng tác. Ban tổ chức nhấn mạnh đây là quá trình “thấu cảm văn hóa”, nơi người nghệ sĩ phải thực sự sống cùng không gian và con người địa phương để tạo nên những tác phẩm có chiều sâu. Chính sự nhập vai ấy giúp các bức ảnh vượt qua giá trị thị giác thông thường để trở thành phương tiện kể chuyện văn hóa.

Trong bối cảnh truyền thông toàn cầu bị bao phủ bởi lượng lớn hình ảnh dàn dựng và nội dung ngắn hạn, nhiếp ảnh chân thực lại càng có giá trị. Những khoảnh khắc giản dị như người dân làm bánh đa, rang trà, làm nón lá hay sinh hoạt cộng đồng của đồng bào dân tộc Tày ở Thái Hải mang đến cảm giác gần gũi và đáng tin cậy hơn bất kỳ khẩu hiệu quảng bá nào.

Ở góc độ rộng hơn, các chuyên gia cho rằng những chương trình như PSA 2026 cho thấy vai trò ngày càng rõ của nhiếp ảnh trong chiến lược xây dựng hình ảnh quốc gia. Mỗi bức ảnh được lan truyền trên mạng xã hội, trên các triển lãm quốc tế hay trong các diễn đàn nhiếp ảnh toàn cầu đều có thể trở thành một “đại sứ hình ảnh” tự nhiên và bền bỉ cho Việt Nam.

Đặc biệt, việc để cộng đồng nhiếp ảnh quốc tế trực tiếp kể câu chuyện về Việt Nam cũng tạo ra hiệu ứng truyền thông đáng chú ý. Đây không chỉ là hoạt động giao lưu nghệ thuật, mà còn là một cách “ủy quyền kể chuyện” cho những người ngoài cuộc - những người nhìn Việt Nam bằng góc nhìn mới mẻ, ít định kiến và giàu khám phá.

Nếu trước đây hình ảnh Việt Nam thường gắn với một vài biểu tượng quen thuộc, thì qua ống kính của các nhiếp ảnh gia quốc tế, đất nước hiện lên đa chiều hơn: vừa truyền thống vừa chuyển động, vừa bản địa vừa hội nhập. Chính sự đa tầng ấy tạo nên sức hấp dẫn lâu dài cho văn hóa Việt Nam trong dòng chảy toàn cầu hóa.

Một số tác phẩm ảnh được lựa chọn trao giải. (Ảnh: BTC)

Trong khuôn khổ chương trình, Triển lãm ảnh quốc tế PSA với chủ đề “Earth and Us: A Living Dialogue” cũng góp phần tạo nên cuộc đối thoại nghệ thuật giữa các nền văn hóa. Những tác phẩm được trưng bày không chỉ tôn vinh vẻ đẹp thiên nhiên và con người, mà còn khẳng định khả năng kết nối của nhiếp ảnh vượt qua ranh giới ngôn ngữ và địa lý.

Phát biểu tại lễ bế mạc, ông John Andrew Hughes, Chủ tịch Hiệp hội Nhiếp ảnh Hoa Kỳ cho biết chương trình đã được chuẩn bị công phu trong hơn một năm với sự tham gia của nhiều tổ chức, cá nhân và cộng đồng nhiếp ảnh quốc tế. Theo ông, đây không đơn thuần là hoạt động nghệ thuật, mà còn là biểu tượng của sự kết nối, tình hữu nghị và niềm đam mê sáng tạo.

Có thể nói, PSA 2026 không chỉ mang đến những bộ ảnh đẹp về Việt Nam. Điều đáng giá hơn nằm ở việc chương trình đã góp phần mở rộng cách thế giới nhìn về đất nước này không chỉ như một điểm đến du lịch, mà như một không gian văn hóa sống động, giàu cảm xúc và đầy chất liệu sáng tạo. Và có lẽ, trong thời đại mà hình ảnh có sức lan tỏa mạnh mẽ hơn bao giờ hết, chính những câu chuyện được kể bằng ánh sáng, bằng cảm xúc và bằng sự chân thực mới là thứ giúp hình ảnh Việt Nam hiện diện lâu dài trên bản đồ văn hóa thế giới.

Hà Nội hướng tới trung tâm sáng tạo về nhiếp ảnh châu Á Photo Hanoi’25 là sự kiện tiếp nối các kỳ triển lãm năm 2021 và 2023, thể hiện cam kết mạnh mẽ của Hà Nội trong việc triển khai các sáng kiến, dự án văn hóa thuộc Mạng lưới các Thành phố sáng tạo của UNESCO, thông qua đa dạng hóa các loại hình nghệ thuật, thúc đẩy hợp tác quốc tế và hội nhập văn hóa, góp phần đưa Hà Nội trở thành trung tâm sáng tạo khu vực.

Việt Nam qua ống kính nhiếp ảnh gia Anh Triển lãm “Tiếp nối: Việt Nam” của nhiếp ảnh gia người Anh Andy Soloman giới thiệu 51 bức ảnh đen trắng, ghi lại hành trình hơn ba thập kỷ gắn bó của ông với Việt Nam. Từ những gương mặt và khung cảnh đầu thập niên 1990 đến nay, bộ ảnh phản ánh sự chuyển mình của nhiều vùng đất Việt Nam qua những con người mà Andy Soloman từng gặp gỡ và lưu giữ bằng ống kính.