Quảng cáo AI, review ảo và những chiếc “bẫy” người tiêu dùng khó nhận ra

Chỉ vài phút lướt mạng xã hội, người dùng có thể bắt gặp hàng loạt video quảng cáo mỹ phẩm có hiệu quả “thần tốc”, thực phẩm chức năng được giới thiệu như thuốc chữa bệnh hay những buổi livestream bán hàng với hàng chục nghìn lượt xem cùng vô số bình luận khen ngợi sản phẩm. Trong thế giới số, quyết định mua hàng ngày càng diễn ra nhanh hơn, nhưng khả năng kiểm chứng thông tin lại khó hơn bao giờ hết.

The Manila Times hợp tác với Cedara để đo lường toàn diện lượng khí thải carbon trong quảng cáo

Quảng cáo truyền thông đa kênh là gì?

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) cùng các công cụ tạo nội dung số đang làm thay đổi phương thức sản xuất quảng cáo, phân phối và tiếp cận người tiêu dùng. Bên cạnh những lợi ích về sáng tạo và tiết kiệm chi phí, AI cũng mở ra một “vùng xám” mới khi quảng cáo ngày càng giống thật hơn, còn review giả ngày càng khó phát hiện hơn.

Thời gian gần đây, không ít vụ việc gây tranh cãi liên quan đến quảng cáo trên môi trường số cho thấy ranh giới mong manh giữa sáng tạo nội dung và gây hiểu nhầm cho người tiêu dùng. Từ các sản phẩm giảm cân được quảng bá với hình ảnh “lột xác” chỉ sau vài tuần, mỹ phẩm cam kết cải thiện làn da cấp tốc đến những buổi livestream bán hàng khẳng định “giá rẻ nhất thị trường”, nhiều trường hợp sau đó khiến người mua thất vọng khi sản phẩm thực tế khác xa nội dung quảng bá.

Trong bối cảnh đó, người tiêu dùng đang phải đối mặt với môi trường mua sắm số mà ranh giới giữa trải nghiệm thực và nội dung được dàn dựng ngày càng mong manh.

Người tiêu dùng ngày càng đối mặt với lượng lớn quảng cáo và đánh giá sản phẩm trên môi trường số, khiến việc kiểm chứng thông tin trở nên khó khăn hơn. (Ảnh minh họa internet)

Khi AI khiến quảng cáo “thật hơn cả thật”

Nếu trước đây việc dựng một video quảng cáo chuyên nghiệp cần ê-kíp, máy móc và chi phí lớn, thì hiện nay nhiều nội dung chỉ cần vài cú nhấp chuột là hoàn thành. AI có thể tạo hình ảnh sản phẩm, dựng video, tạo người dẫn ảo, lồng tiếng tự nhiên hoặc chỉnh sửa hình ảnh với tốc độ nhanh và chi phí thấp.

Điều này mang lại lợi ích rõ rệt cho doanh nghiệp, đặc biệt là các cơ sở kinh doanh nhỏ. Tuy nhiên, công nghệ càng dễ tiếp cận thì nguy cơ bị lạm dụng càng lớn.

Đầu năm nay, nhiều người dùng mạng xã hội chia sẻ trải nghiệm khi liên tục bắt gặp các video giới thiệu mỹ phẩm sử dụng cùng một khuôn mặt nhưng thay đổi tên thương hiệu, giọng đọc và ngôn ngữ khác nhau. Một số video sử dụng công nghệ AI để làm mịn da, thay đổi màu sắc khuôn mặt hoặc mô phỏng kết quả sử dụng sản phẩm sau vài ngày. Nếu quan sát kỹ, người xem có thể phát hiện các dấu hiệu bất thường như chuyển động khuôn mặt thiếu tự nhiên, ánh sáng thay đổi đột ngột hoặc biểu cảm lặp lại.

Một xu hướng khác là sử dụng avatar AI hoặc người dẫn chương trình ảo để giới thiệu sản phẩm. Với giọng nói tự nhiên, biểu cảm sinh động và khả năng hoạt động liên tục, các nhân vật ảo khiến nhiều người khó phân biệt đâu là người thật, đâu là nhân vật được tạo ra hoàn toàn bằng máy tính.

Ở lĩnh vực du lịch và thương mại điện tử, hình ảnh phòng khách sạn, homestay hoặc đồ ăn được chỉnh sửa bằng AI cũng xuất hiện ngày càng nhiều. Không ít khách hàng phản ánh hình ảnh nơi lưu trú trên mạng lung linh với không gian rộng rãi, ánh sáng đẹp, nhưng trải nghiệm thực tế lại khác biệt đáng kể.

Không ít nội dung quảng cáo hiện nay còn được thiết kế để tạo cảm giác gần gũi hơn quảng cáo truyền thống: chia sẻ “kinh nghiệm cá nhân”, kể chuyện cuộc sống, quay vlog trải nghiệm hoặc đóng vai người tiêu dùng bình thường. Điều này khiến người xem giảm cảnh giác và dễ tin tưởng hơn.

Trong môi trường số, AI không còn chỉ là công cụ hỗ trợ sáng tạo mà đang trực tiếp tác động đến cách con người tiếp nhận thông tin và ra quyết định tiêu dùng.

Sự phát triển của AI giúp việc tạo nội dung quảng cáo nhanh hơn, nhưng cũng đặt ra thách thức cho người tiêu dùng trong nhận diện thông tin thật – giả. (Ảnh minh họa internet)

Review ảo và “ma trận niềm tin” trên không gian mạng

Nếu AI giúp quảng cáo hấp dẫn hơn, thì review ảo lại tác động trực tiếp vào yếu tố quan trọng nhất của thương mại điện tử: niềm tin.

Nhiều người tiêu dùng hiện có thói quen đọc đánh giá trước khi quyết định mua hàng. Chính vì vậy, bình luận, số sao, lượt thích hay video trải nghiệm trở thành “tài sản” có giá trị với người bán. Tuy nhiên, ngày càng nhiều hình thức thao túng đánh giá xuất hiện trên môi trường số.

Một ví dụ quen thuộc là khi tìm kiếm sản phẩm trên các sàn thương mại điện tử, không khó để bắt gặp hàng trăm đánh giá 5 sao xuất hiện trong cùng khoảng thời gian, với nội dung gần giống nhau như “rất tốt”, “đúng mô tả”, “nên mua”. Trong khi đó, các phản hồi tiêu cực thường xuất hiện ít hơn hoặc bị chìm giữa hàng nghìn bình luận khác.

Ở lĩnh vực livestream bán hàng, nhiều phiên phát trực tiếp còn sử dụng hiệu ứng đám đông để thúc đẩy mua sắm. Người xem liên tục nhìn thấy các bình luận như “đã chốt đơn”, “sắp hết hàng”, “mới nhận rất tốt”, tạo cảm giác sản phẩm đang được săn đón mạnh mẽ. Tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội khiến không ít người đưa ra quyết định mua sắm chỉ sau vài phút theo dõi.

Đáng chú ý hơn, AI hiện có thể tạo ra hàng trăm bình luận với giọng văn tự nhiên, đa dạng cách diễn đạt và mô phỏng cảm xúc người dùng thật. Điều này khiến việc phát hiện review giả ngày càng khó khăn.

Bên cạnh đó, nhiều quảng cáo còn sử dụng các kỹ thuật tâm lý như đồng hồ đếm ngược, thông báo “chỉ còn vài sản phẩm”, “ưu đãi kết thúc sau 10 phút” hoặc liên tục hiển thị số người đang xem để tạo cảm giác cấp bách. Những tín hiệu này khiến người dùng dễ đưa ra quyết định thiếu cân nhắc.

Không gian số vì thế đang trở thành một “ma trận niềm tin”, nơi lượt tương tác cao chưa chắc phản ánh chất lượng thật của sản phẩm.

Nhiều chuyên gia truyền thông cho rằng thách thức hiện nay không còn nằm ở việc người tiêu dùng có tiếp cận quảng cáo hay không, mà là liệu họ có đủ kỹ năng để nhận diện nội dung đã bị chỉnh sửa, dàn dựng hoặc thao túng bằng công nghệ hay không.

Trong bối cảnh đó, kỹ năng tiêu dùng số trở nên quan trọng không kém khả năng sử dụng công nghệ. Người tiêu dùng cần cảnh giác với các cam kết tuyệt đối như “100% hiệu quả”, “duy nhất”, “khỏi hoàn toàn”; kiểm tra thông tin từ nhiều nguồn khác nhau; quan sát kỹ phần đánh giá và lưu lại nội dung quảng cáo để làm căn cứ khi cần thiết.

AI không phải là vấn đề. Công nghệ luôn mang lại cơ hội nếu được sử dụng đúng cách. Nhưng khi AI kết hợp với quảng cáo thiếu minh bạch và review ảo, người tiêu dùng có thể trở thành đối tượng chịu rủi ro lớn nhất.

Trong thời đại mà một video vài chục giây có thể tác động đến quyết định chi tiêu, sự tỉnh táo của người tiêu dùng đang trở thành “lá chắn” quan trọng nhất trước những chiếc bẫy ngày càng tinh vi trên không gian mạng.

Mới đây, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Thông tư số 12/2026/TT-BVHTTDL có hiệu lực từ ngày 5/7/2026. Tại điều 3, Thông tư 12/2026/TT-BVHTTDL nêu rõ: mọi thông tin quảng cáo phải bảo đảm tính "độc lập, khách quan, trung thực" và "không gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng". Đây được xem là cơ sở pháp lý để xử lý các hình thức quảng cáo sử dụng hình ảnh, giọng nói do AI tạo ra hoặc các đánh giá giả mạo nhằm tạo dựng niềm tin sai lệch cho khách hàng. Trong bối cảnh công nghệ AI giúp tạo nội dung ngày càng tinh vi, người tiêu dùng rất khó nhận biết đâu là trải nghiệm thật, đâu là nội dung được dàn dựng. Do đó, yêu cầu về tính trung thực và khả năng chứng minh các tuyên bố quảng cáo đang trở thành hàng rào quan trọng nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trước các "chiếc bẫy" mới trên môi trường số.

Người có ảnh hưởng trên mạng xã hội bị "soi" vì quảng cáo trá hình Những nhân vật có ảnh hưởng đang bị Liên minh châu Âu kiểm soát chặt chẽ, trong một nỗ lực làm cho mạng xã hội không bị "ô nhiễm bởi quảng cáo trá hình".

COTTI COFFEE triển khai chiến dịch quảng cáo mới để kỷ niệm việc mở 7.000 cửa hàng trên toàn cầu Vào ngày 26 tháng 2 vừa qua, COTTI COFFEE, nhà tài trợ toàn cầu của Đội tuyển Bóng đá quốc gia Argentina, đã công bố triển khai chiến dịch quảng cáo mới nhằm kỷ niệm việc mở 7.000 cửa hàng trên toàn thế giới. Chiến dịch này dự kiến ​​sẽ kéo dài từ nay đến ngày 31 tháng 5 tới.