Tập trung khắc phục khuyến nghị của EC về chống khai thác IUU
11:18 | 28/03/2026
Theo TTXVN, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà nhấn mạnh yêu cầu triển khai quyết liệt, cầu thị, xử lý dứt điểm các tồn tại; đồng thời rà soát, bổ sung các vấn đề phát sinh trong thực tiễn.
Trong đó, đặc biệt lưu ý nhóm tàu từ 12m đến dưới 15m hiện chưa được quản lý đầy đủ, tiềm ẩn nguy cơ vi phạm lớn; giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường nghiên cứu, đề xuất mở rộng đối tượng lắp thiết bị VMS, bảo đảm quản lý toàn bộ đội tàu từ 12m trở lên.
Đối với việc lắp đặt và sử dụng thiết bị giám sát hành trình (VMS), Phó Thủ tướng yêu cầu sớm ban hành quy định, hướng dẫn cụ thể đối với trường hợp tàu cá được lắp đồng thời 2 thiết bị, bảo đảm quản lý chặt chẽ, tránh bị lợi dụng để che giấu hành vi vi phạm. Trường hợp chưa có hướng dẫn thì thuộc trách nhiệm của cơ quan quản lý chuyên ngành. Cơ quan kỹ thuật liên quan phối hợp xây dựng tiêu chuẩn, quy trình vận hành, đăng ký và sử dụng thiết bị VMS, bảo đảm đồng bộ, thống nhất.
 |
| Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà chủ trì cuộc họp về các nhiệm vụ, giải pháp, phòng, chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định. (Ảnh: Báo Chính phủ) |
Về quản lý đội tàu, Phó Thủ tướng yêu cầu rà soát, bổ sung quy định về các hành vi "không đủ điều kiện hoạt động", trong đó làm rõ trách nhiệm của chủ tàu, người được ủy quyền và người điều khiển phương tiện; siết chặt quản lý đối với các trường hợp mua bán, chuyển nhượng, thay đổi chủ sở hữu, thay đổi địa bàn quản lý. Mọi tàu cá phải được đăng ký, xác định rõ chủ sở hữu; việc mua bán phải thực hiện đăng ký lại và cấp phép theo quy định. Các hành vi vi phạm nghiêm trọng như sử dụng biển số giả cần áp dụng chế tài nghiêm khắc, không chỉ dừng ở xử phạt hành chính mà xem xét xử lý ở mức cao hơn theo quy định pháp luật.
Trong công tác kiểm tra, giám sát trên biển, Phó Thủ tướng yêu cầu chuyển từ bị động sang chủ động phòng ngừa. Tàu cá bị phát hiện vượt ranh giới vùng biển Việt Nam sang vùng biển nước ngoài qua hệ thống VMS phải được xác định là vi phạm và kịp thời thông báo, lập biên bản, xử lý ngay trên cơ sở dữ liệu, không phụ thuộc vào việc tàu đã bị bắt giữ hay chưa; trường hợp tái phạm hoặc có tình tiết nghiêm trọng thì xem xét xử lý hình sự. Bộ Quốc phòng được giao chủ trì điều phối lực lượng thực thi trên biển, ngăn chặn vi phạm từ sớm, từ xa.
Cùng với đó, các bộ, ngành liên quan khẩn trương hoàn thiện cơ chế phối hợp, phân công rõ trách nhiệm, tận dụng hiệu quả dữ liệu hiện có để nâng cao năng lực giám sát, phát hiện sớm và ngăn chặn từ xa các hành vi khai thác IUU.
Phó Thủ tướng cũng yêu cầu hoàn thiện các cơ sở dữ liệu nghề cá, bảo đảm "đúng, đủ, sạch, sống" và được cập nhật kịp thời, đồng bộ giữa các cơ quan. Các hệ thống như VN Fishbase, eCDT, VNeID và các cơ sở dữ liệu liên quan phải được vận hành thống nhất, có quy chế rõ ràng về cập nhật, khai thác và trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp.
Phó Thủ tướng chỉ đạo siết chặt quy trình truy xuất nguồn gốc nguyên liệu thủy sản; giao các bộ, ngành liên quan nghiên cứu, hoàn thiện quy định về trách nhiệm của doanh nghiệp xuất khẩu, nhập khẩu; xử lý nghiêm các trường hợp hàng hóa không đúng với hồ sơ, chứng từ theo quy định của pháp luật và thông lệ quốc tế.
Về tổ chức thực hiện, Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao thành lập tổ công tác liên ngành, ban hành quy chế mẫu để hướng dẫn địa phương triển khai thống nhất, đồng thời xây dựng kế hoạch hoạt động cụ thể đến hết năm 2026, tập trung cao độ cho việc thực hiện các khuyến nghị của Đoàn thanh tra EC. Các địa phương thành lập các tổ công tác liên ngành do cấp tỉnh quyết định, ban hành quy chế hoạt động, phân công rõ trách nhiệm giữa các lực lượng (thanh tra, công an, nông nghiệp, tư pháp, hải quan…)
Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương khẩn trương xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện các khuyến nghị của EC, xác định rõ nhiệm vụ ngắn hạn, trung hạn và dài hạn, bảo đảm có cam kết tiến độ cụ thể, khả thi; đồng thời phát huy cao nhất trách nhiệm, phối hợp chặt chẽ, quyết tâm thực hiện hiệu quả các giải pháp, phấn đấu sớm gỡ cảnh báo "thẻ vàng" của EC.
4 nhóm khuyến nghị chính của EC về chống khai thác IUUBáo Chính phủ dẫn lời Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến cho biết, Đoàn thanh tra IUU của EC đã có một số đánh giá và khuyến nghị sơ bộ về công tác chống khai thác IUU ở Việt Nam ở 4 nhóm vấn đề. Đối với nhóm vấn đề hoàn thiện khung pháp lý, Đoàn thanh tra của EC đề nghị bổ sung hình phạt tước giấy phép khai thác thủy sản, tịch thu tàu cá đối với các hành vi vi phạm nghiêm trọng; đưa hành vi tháo niêm phong, kẹp chì, tháo, gửi VMS là vi phạm nghiêm trọng; đối với hành vi vi phạm nghiêm trọng cần xử phạt ở mức cao nhất để răn đe. Về hoạt động quản lý và giám sát hoạt động tàu cá (MCS), Đoàn thanh tra khuyến nghị tất cả các tàu cá đã đăng ký, tham gia hoạt động khai thác phải thực hiện kẻ số đăng ký, đánh dấu tàu cá theo quy định (kể cả đang neo đậu ở bờ không tham gia hoạt động khai thác). Tăng cường sự phối hợp liên ngành kiểm tra, kiểm soát tàu cá xuất, nhập bến và hoạt động trên các vùng biển để ngăn chặn và xử lý nghiêm minh tàu cá vi phạm hành vi khai thác IUU. Đối với nhóm vấn đề truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác, Đoàn thanh tra khuyến nghị các sản phẩm thủy sản khai thác, thủy sản nhập khẩu phải được kiểm soát chặt chẽ từ cảng về doanh nghiệp và xuất khẩu, đặc biệt là các sản phẩm khai thác thủy sản bằng container; thực hiện kiểm tra công tác truy xuất nguồn gốc tại doanh nghiệp để phát hiện và xử lý vi phạm sử dụng nguyên liệu thủy sản khai thác bất hợp pháp. Trong thực thi pháp luật, xử lý vi phạm, Đoàn thanh tra khuyến nghị đẩy nhanh tiến độ xử lý các tàu cá vi phạm; ưu tiên xử phạt hành chính đối với hành vi khai thác IUU để đảm bảo tính răn đe, nghiêm minh của pháp luật; thống nhất thông tin, dữ liệu các trường hợp tàu cá vi phạm IUU giữa các bộ, ngành, địa phương; có cơ chế theo dõi, giám sát, xử lý tình trạng thực thi pháp luật chậm trễ tại địa phương. |
Minh Thái (tổng hợp)