Thủ tướng: Quyền lợi của người nộp thuế ít được quan tâm

TĐO – Mới đây, tại Hà Nội, dự và phát biểu Hội nghị trực tuyến toàn quốc tổng kết hoạt động năm 2017 và triển khai nhiệm vụ tài chính - ngân sách năm 2018, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã thẳng thắn chỉ ra nhiều tồn tại, bất cập và nêu những định hướng quan trọng mà ngành tài chính cần thực hiện trong năm 2018 và thời gian tới.

Bộ Tài chính cho biết, năm 2017 thu cân đối ngân sách Nhà nước ước đạt hơn 1,2 tỷ đồng, vượt 71.000 tỷ đồng. Số vượt thu chủ yếu là từ vượt thu tiền sử dụng đất. Về nợ công năm 2017, ước tính đến hết năm 2017 khoảng 61,3% GDP; nợ vay nước ngoài của quốc gia khoảng 45% GDP, đảm bảo trong phạm vi cho phép.

Năm qua, Bộ cũng đã triển khai cung cấp dịch vụ công trực tuyến 946 thủ tục, đơn giản hóa 38 thủ tục và bãi bỏ 4 thủ tục hành chính không còn phù hợp. Tính đến hết năm, hệ thống khai thuế qua mạng đã phủ rộng hơn với gần 624.000 doanh nghiệp tham gia sử dụng dịch vụ khai thuế điện tử, đạt gần 100% số doanh nghiệp kê khai. Số doanh nghiệp đăng ký nộp thuế điện tử đạt gần 98%. Và cùng với đó đã kết nối thông tin nộp thuế điện tử giữa các cơ quan thuế, hải quan, kho bạc và ngân hàng thương mại.

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc phát biểu tại hội nghị. (Ảnh: VGP)

Phát biểu tại hội nghị, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nêu lên các kết quả tích cực của nền kinh tế năm 2017, đồng thời nhấn mạnh, ngành Tài chính đóng góp rất quan trọng vào kết quả đó. Tuy nhiên, Thủ tướng cũng thẳng thắn chỉ ra nhiều tồn tại, bất cập cần khắc phục trong thời gian tới.

Chính sách thuế thay đổi nhanh, theo hướng có lợi cho cơ quan quản lý

Đánh giá chính sách tài chính, nhất là chính sách thuế, Thủ tướng nêu lên thực trạng vừa qua chính sách thuế thay đổi quá nhanh, quá nhiều, dẫn đến nhiều hệ lụy cho người dân và doanh nghiệp, Thủ tướng nêu thực tế: “Nhiều doanh nghiệp bị bắt lỗi khi bị thanh tra, kiểm tra thuế, có doanh nghiệp lỗi nhiều, có doanh nghiệp lỗi ít. Rõ ràng có doanh nghiệp cố tình vi phạm, nhưng cũng có doanh nghiệp bị oan sai do chính sách thay đổi quá nhanh gây ra là lỗi từ phía cơ quan quản lý Nhà nước. Những thay đổi nhanh như thế chứng tỏ việc xây dựng chính sách chưa theo kịp đời sống kinh tế xã hội của đất nước, chưa đánh giá kỹ tác động, thiếu sâu sát thực tế đời sống, thiếu phản biện, thiếu lắng nghe, cần khắc phục vấn đề này trong chính sách nói chung, đặc biệt chính sách thuế”.

Từ đó, Thủ tướng Chính phủ đề nghị chính sách thuế nói riêng và chính sách tài chính nói chung phải theo kịp sự phát triển của đất nước, phải ổn định trong 5-10 năm. Thủ tướng cũng yêu cầu Bộ Tài chính và các bộ liên quan lưu ý khi thẩm tra các dự án luật để đảm bảo điều này.

Cũng liên quan tới chính sách thuế, Thủ tướng Chính phủ nhắc tới thực tế, hiện có tư duy theo quan điểm lợi cho cơ quan quản lý mà chưa hướng tới bảo vệ quyền lợi của người nộp thuế. Quyền của cơ quan quản lý theo Thủ tướng, là rất lớn như cấp mã số thuế, kiểm tra, thanh tra, phong tỏa tài khoản, đình chỉ hóa đơn, chuyển cơ quan điều tra, xử lý hành vi vi phạm… nhưng quyền của người nộp thuế lại rất ít. Chính sách thuế luôn được giải thích theo hướng có lợi cho cơ quan quản lý Nhà nước, còn doanh nghiệp và người dân có kêu oan cũng bị áp đặt là vi phạm, người đứng đầu Chính phủ bày tỏ.

Từ thực tế này, Thủ tướng chỉ đạo ngành thuế và hải quan: “Chúng ta có Bộ Luật tố tụng hình sự, có một quan điểm được thông qua đó là quan điểm suy đoán vô tội, cho nên tại sao trong luật thuế không có điều khoản bảo vệ quyền lợi của người nộp thuế. Đây chính là yêu cầu cấp bách thể hiện tính ưu việt của cơ chế thị trường, định hướng xã hội chủ nghĩa, đòi hỏi bức thiết của người dân và doanh nghiệp trong quá trình phát triển, đổi mới đất nước, nhất là phát triển các loại hình doanh nghiệp, một nền tảng quan trọng để phát triển doanh nghiệp đất nước. Chính vì vậy, việc sửa đổi pháp luật về thuế tiếp theo phải có điều khoản quy định rõ bảo vệ quyền lợi của người nộp thuế”.

Bên cạnh đó, một vấn đề khác hiện nay Thủ thướng là “thu ngân sách vẫn có tư duy coi trọng tăng thuế suất hơn là mở rộng cơ sở thuế.”

Thủ tướng cho rằng, hiện tại, xã hội đã xuất hiện nhiều lĩnh vực mới, liên kết toàn cầu như thương mại điện tử, dịch vụ điện tử, trò chơi trực tuyến, Uber, Grab, bán hàng qua mạng Facebook… Đây là những “mỏ vàng” mở rộng cơ sở thuế nhưng theo Thủ tướng Chính phủ: “ta chậm nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế lúng túng trong hoạch định chính sách để quản lý và khai thác các nguồn thu này”. Do vậy, quan điểm chủ đạo là phải coi trọng việc mở rộng cơ sở thuế kết hợp với việc điều chỉnh thuế suất theo lộ trình phù hợp, không gây ảnh hưởng đến thúc đẩy quá trình phát triển kinh tế - xã hội.

Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng thì chính sách tài chính, chính sách thuế còn chậm, các quy định về chính sách thuế chưa theo kịp, chưa tương thích với quy định của OECD, Liên Hợp Quốc, UNDP nên các hoạt động chuyển nhượng gián tiếp ngoài Việt Nam giữa các tập đoàn nước ngoài như chuyển nhượng vốn, cổ phần, chuyển giao tài sản vô hình… thường không thu được thuế hoặc có thu thì cũng xảy ra tranh chấp quốc tế.

Rõ ràng các hoạt động trên thuộc quyền đánh thuế của Việt Nam nhưng chính sách của chúng ta chưa theo kịp quá trình hội nhập nên đã nhường quyền đánh thuế cho người khác hoặc phải theo các vụ kiện cáo của các tập đoàn nước ngoài. Do đó, Thủ tướng nhấn mạnh, cần phải rà soát lại các quy định về chính sách thuế hiện hành, so sánh, đối chiếu với các quy định, chuẩn mực của OECD, Liên Hợp Quốc để hoàn thiện các luật thuế bổ sung, sửa đổi lần này phải theo kịp, tương thích với quy định quốc tế.

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cùng các đại biểu dự Hội nghị. (Ảnh: VGP)

Cân đối ngân sách chưa thực hiện được; quản lý tài sản công còn thất thoát, lãng phí

Đánh giá về việc quản lý ngân sách, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho rằng, ngân sách Trung ương là chủ lực và điều này đã được quy định trong luật nhưng việc cân đối thì hiện “ta vẫn chưa làm được”.

Cụ thể, trong một vài năm gần đây là, thu ngân sách năm nào cũng vượt dự toán nhưng địa phương thì đủng đỉnh còn Trung ương thì “vắt giò lên cổ”. Thậm chí, theo Thủ tướng, đây là vấn đề khiến cơ quan quản lý lo lắng khi phải tới “phút 90,” thu ngân sách Trung ương mới có thể nói là đảm bảo.

Về chi ngân sách, Thủ tướng đánh giá, đây là vấn đề vẫn còn “khập khiễng”. Cụ thể, chi thường xuyên vẫn tăng lên trong khi chi đầu tư phát triển có tăng nhưng chưa tương xứng. Thủ tướng đề nghị, Bộ Tài chính cần rà soát kỹ các điểm nghẽn, các bất cập trong bài toán cân đối ngân sách để khắc phục sớm tình trạng này, làm sao ngân sách phải chủ động hơn, nhất là ngân sách Trung ương, đừng để quá căng thẳng.

Với các địa phương, Thủ tướng tính toán, hiện có 16 địa phương tự cân đối được ngân sách và có điều tiết về Trung ương. Tuy nhiên, điều Thủ tướng muốn nói là, với một số địa phương quá khó khăn như Bắc Kạn, Hậu Giang chưa thể cân đối ngân sách ngay được nhưng với những tỉnh khác có điều kiện tốt hơn thì sao. Nhân dịp này, Thủ tướng bày tỏ mong muốn các tỉnh tái cơ cấu, tìm giá trị gia tăng, phát triển sản xuất kinh doanh để có thêm nhiều doan nghiệp, thêm nguồn thu.

Về công tác quản lý tài sản công, Thủ tướng cho rằng công tác này vẫn còn nhiều quan ngại, còn thất thoát, lãng phí lớn, thậm chí còn để các nhóm lợi ích “làm phép” để hưởng lợi khổng lồ trên tài sản công. “Tôi xin nêu một ví dụ mới nhất, đó là trường hợp bán nhà công sản cho Vũ “nhôm” diễn ra ở TP. Đà Nẵng. Nhà nước được cái gì?”, Thủ tướng nói và đề nghị Bộ Tài chính khẩn trương xây dựng dữ liệu quốc gia về tài sản công, xây dựng cơ chế quản lý chặt chẽ, đặc biệt là chặt đứt nhóm lợi ích thao túng, hưởng lợi trên tài sản công quốc gia.

Thủ tướng nêu tiếp thực trạng cơ chế quản lý hóa đơn giá trị gia tăng hiện còn bất cập lớn trong quản lý thuế nói riêng, quản lý kinh tế nói chung. Vì vậy, cơ quan Công an đã khởi tố liên tục các vụ doanh nghiệp ở Hà Nội, Hải Phòng, TP.HCM mua bán hóa đơn bất hợp pháp, gây thiệt hại cho nền kinh tế hàng nghìn tỷ đồng, cho thấy lỗ hổng rất lớn về chính sách thiếu cơ sở kiểm soát hiệu quả, dẫn đến làm méo mó môi trường kinh doanh, cạnh tranh không lành mạnh, thất thu ngân sách, mất cán bộ… Thủ tướng yêu cầu Bộ Tài chính cần tập trung xử lý ngay vấn đề này, đưa nhanh vào áp dụng hóa đơn điện tử trong nền kinh tế, kết hợp với cơ chế khuyến khích thanh toán không dùng tiền mặt.

Từ thực trạng trên, Thủ tướng yêu cầu ngành tài chính phải tận dụng cách mạng công nghệ 4.0 để đẩy nhanh hơn nữa điện tử hóa tất cả các lĩnh vực hoạt động của ngành như cấp mã số thuế điện tử, các thủ tục trước bạ ô tô, nhà đất đều điện tử… tiếp đến kiểm tra điện tử, thanh tra điện tử để người dân và doanh nghiệp hưởng lợi nhiều hơn nữa quá trình cải cách hành chính về thuế tiến đến ngang bằng các nước OECD, chứ không chỉ dừng lại ở chuẩn mực khu vực ASEAN. Đồng thời, Bộ Tài chính phải sắp xếp lại bộ máy, giảm biên chế theo lộ trình khi mà toàn ngành hiện nay có bộ máy đồ sộ với trên 72.000 người, trong đó ngành thuế có 42.000 người, hải quan có trên 10.000 người…

Tiếp thu những ý kiến trên, Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng khẳng định sẽ kiên quyết chống tiêu cực trong toàn ngành tài chính, đặc biệt là lĩnh vực thuế, hải quan đồng thời sẽ quán triệt chỉ đạo của Thủ tướng bằng các giải pháp cụ thể.

Thu Trang (t/h)