Hoạt động đánh bắt cá sẽ “châm ngòi” cho tranh chấp Biển Đông

Phần đông giới chuyên gia đều nhận định: xung đột trong hoạt động khai thác hải sản trên khu vực Biển Đông giữa các quốc gia có thể “thổi bùng” lên tranh chấp ở vùng biển này, vào bất cứ lúc nào.

Bằng chứng mới nhất là vụ Indonesia đánh chìm 23 tàu cá của các nước trong khu vực, sau khi tuyên bố các tàu này đánh bắt cá trái phép trong vùng biển thuộc chủ quyền của Indonesia. Đây không phải là lần đầu tiên Jakarta tiến hành hoạt động tương tự: 27 tàu cá bị phá hủy vào tháng 2, trong khi con số này trong 2 năm qua lên tới 170 tàu.

Những động thái này sẽ ảnh hưởng không nhỏ tới sự hòa bình, ổn định trong khu vực – tờ Foreign Policy (FP) nhận định. Theo đó, chúng thể hiện sự cương quyết của các nước đối với việc bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, làm sâu sắc thêm xung đột giữa các quốc gia, biến Biển Đông trở thành một “điểm nóng toàn cầu” đầy tiềm năng.

Các đội tàu cá – ngày càng được tăng cường về quy mô của các nước quanh Biển Đông – đang ở tuyến đầu trong cuộc đấu nhằm kiểm soát các thực thể trên vùng biển này: Đá Vành Khăn, Đá Chữ Thập, Bãi Scarborough… Do tranh chấp lãnh thổ chưa được giải quyết triệt để, nỗ lực từ tất cả các bên liên quan trong việc khai thác ngư trường truyền thống đang làm dấy lên nhiều mối lo ngại.

Tàu cá Việt Nam và Malaysia bị Indonesia đánh chìm hôm 5/4. (Ảnh: Reuters)

Mặc dù không phải nguyên nhân gốc rễ gây ra tranh chấp chủ quyền trên Biển Đông, các vụ xung đột về quyền đánh cá vẫn xảy ra thường xuyên và không được ghi nhận đầy đủ. Đây cũng là những nguy cơ tiềm ẩn lớn nhất, có thể gây ra khủng hoảng, thậm chí là xung đột vũ trang trong khu vực.

“Chúng (xung đột về hoạt động đánh bắt cá) là những yếu tố có thể gây ra sự leo thang (căng thẳng) mà không ai đoán trước được” – chuyên gia hàng hải châu Á tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) Gregory Poling cho hay.

Tạp chí Foreign Policy của Mỹ đánh giá: giữa các quốc gia trong khu vực đang có một cuộc chạy đua trên Biển Đông nhằm tìm kiếm nguồn lợi thủy sản. Với Trung Quốc, nước này theo dự kiến sẽ chiếm gần 40% mức tiêu thụ cá toàn cầu vào năm 2030. Chính vì thế, Bắc Kinh càng phải đẩy mạnh khai thác – thậm chí là đánh bắt hải sản quá mức – ở Thái Bình Dương và Biển Đông…

Trong khi đó, các nước khác trong khu vực cũng đang tăng cường đội tàu cá của mình để đảm bảo đánh bắt được đủ lượng cá cần thiết – vốn chiếm một phần quan trọng trong khẩu phần ăn của người dân – cũng như đóng vai trò quan trọng trong việc tăng trưởng kinh tế và tạo việc làm.

Hồng Anh