Quốc hội thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi) với tỷ lệ tán thành trên 97 %
10:47 | 24/04/2026
Chiều 23/4, tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, với 488/492 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành thông qua, tương đương 97,6 % tổng số đại biểu Quốc hội, Quốc hội đã thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi), tạo cơ sở pháp lý đồng bộ nhằm xây dựng, phát triển và bảo vệ Thủ đô trong giai đoạn mới.
Luật Thủ đô (sửa đổi) quy định rõ vị trí, vai trò của Thủ đô; cơ chế, chính sách, thẩm quyền và trách nhiệm trong xây dựng, phát triển và bảo vệ Thủ đô. Theo đó, Thủ đô nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là Hà Nội, giữ vai trò trung tâm chính trị, hành chính quốc gia, nơi đặt trụ sở các cơ quan Trung ương của Đảng, Nhà nước, các tổ chức chính trị, xã hội, cơ quan đại diện ngoại giao, tổ chức quốc tế; đồng thời là trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, giáo dục, đào tạo, y tế và hội nhập quốc tế.
 |
| Kết quả biểu quyết thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi) của Quốc hội vào chiều 23/4. (Ảnh: T.L) |
Trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật trước khi Quốc hội biểu quyết, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, dự thảo đã được rà soát tổng thể, bảo đảm thể chế hóa đầy đủ Nghị quyết số 02-NQ/TW và các nghị quyết trụ cột của Bộ Chính trị, phù hợp yêu cầu đổi mới tư duy xây dựng pháp luật.
Dự thảo Luật tập trung đẩy mạnh phân cấp, phân quyền thực chất, toàn diện cho chính quyền Thủ đô gắn với cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ, tăng cường trách nhiệm giải trình và bảo đảm minh bạch trong tổ chức thực hiện. Đồng thời, tiếp tục hoàn thiện các cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội, phân định rõ thẩm quyền giữa các cấp chính quyền Thành phố theo hướng Hội đồng Nhân dân quyết định chính sách lớn, Ủy ban Nhân dân quy định trình tự, thủ tục tổ chức thực hiện, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân chỉ đạo, điều hành và phối hợp thực hiện.
Sau khi tiếp thu, chỉnh lý, dự thảo giữ nguyên kết cấu 9 chương, 36 điều, đã chỉnh lý 26/36 điều và giao chính quyền thành phố Hà Nội 199 thẩm quyền đặc thù, vượt trội, trong đó Hội đồng Nhân dân có 127 thẩm quyền, Ủy ban Nhân dân có 56 và Chủ tịch Ủy ban Nhân dân có 16, tạo cơ sở để Thành phố phát huy tiềm năng, vị thế, nâng cao tính chủ động, sáng tạo trong phát triển.
 |
| Biểu tượng của Thủ đô được xác định là hình ảnh Khuê Văn Các tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám. (Ảnh: T.L) |
Đối với xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật và thí điểm cơ chế, chính sách, dự thảo được chỉnh lý theo hướng khẳng định vai trò chủ động của chính quyền Thủ đô trong thiết kế, tổ chức thực hiện và thử nghiệm chính sách, đồng thời bổ sung quy định nhằm bảo đảm chặt chẽ như không áp dụng thủ tục rút gọn, làm rõ thẩm quyền ban hành văn bản của Chủ tịch Ủy ban Nhân dân, tăng cường kiểm tra, giám sát, trách nhiệm giải trình và đánh giá hiệu quả sau ban hành. Phạm vi thí điểm được mở rộng, thời gian thí điểm không quá 5 năm, kèm cơ chế tạm dừng khi phát sinh rủi ro vượt mức dự báo.
Về cơ chế, chính sách đặc thù, các quy định được hoàn thiện theo hướng khả thi, chặt chẽ, tập trung làm rõ thẩm quyền của chính quyền Thành phố trong quy hoạch, quản lý không gian phát triển, nhất là không gian tầm cao, đồng thời tăng cường phối hợp với các bộ, ngành. Hội đồng Nhân dân Thành phố được trao quyền quyết định chính sách, tiêu chí cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị nhằm xử lý vấn đề mật độ dân cư, môi trường và phát triển đô thị.
Luật cũng kế thừa các quy định về bảo đảm an ninh, trật tự, trong đó có trường hợp ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước; bổ sung cơ chế cho phép Ủy ban Nhân dân Thành phố xây dựng chương trình giáo dục địa phương phù hợp, không làm thay đổi nội dung cốt lõi của chương trình quốc gia; hoàn thiện chính sách đặc thù trong lĩnh vực y tế, tăng cường trách nhiệm của các cơ sở y tế trong hỗ trợ hệ thống y tế Thủ đô.
Bên cạnh đó, Hội đồng Nhân dân Thành phố được quyết định áp dụng cơ chế đặc biệt đối với các dự án lớn, quan trọng sau khi được cấp có thẩm quyền đồng ý và tham vấn các bộ, ngành liên quan; được quyết định gia hạn thời gian không quá 6 tháng để hoàn thiện điều kiện khởi công đối với các dự án theo Nghị quyết số 258 của Quốc hội.
Về tài chính, ngân sách và ưu đãi thuế, Luật kế thừa quy định hiện hành, không ban hành chính sách ưu đãi vượt khung pháp luật chung, đồng thời bổ sung có chọn lọc đối tượng được hỗ trợ, tạo cơ chế linh hoạt trong điều hành ngân sách, bảo đảm yêu cầu phát triển và ổn định kinh tế vĩ mô.
Đối với Vùng Thủ đô và liên kết vùng, Luật khẳng định vai trò trung tâm, dẫn dắt của Thủ đô, thiết kế khái niệm Vùng Thủ đô theo hướng mở, linh hoạt, tạo cơ chế để các địa phương tham gia liên kết, sử dụng ngân sách địa phương đầu tư liên vùng nhằm giải quyết các vấn đề hạ tầng, môi trường và dịch vụ thiết yếu phục vụ lợi ích chung.
Hoàng Mạnh