“Núi rác” ở Thâm Quyến sẽ biến thành khu công nghiệp
10:46 | 09/04/2026
Sáng sớm mở cửa sổ, người dân thành phố Thâm Quyến vốn có thể hít thở không khí trong lành, nhưng nhiều năm nay bị ảnh hưởng bởi một nơi chôn lấp rác cao 15 mét Ngọc Long - ngọn “núi lửa ngủ đông” cách khu dân cư chỉ khoảng 100 mét, trong lòng đất còn chôn lấp rác cũ tồn động nhiều năm tương đương với chiều cao của tòa nhà 30 tầng. Nơi chôn lấp rác này, giống như một quả “mìn môi trường” bị bao vây bởi trào lưu đô thị hóa, cuối cùng đến năm 2024 cũng đã chào đón cuộc chiến công kiên mạnh mẽ nhất trong lịch sử bảo vệ môi trường của Trung Quốc.
Nhiều năm qua, Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc và Quốc vụ viện luôn thúc đẩy mạnh mẽ các biện pháp bảo vệ và cải thiện môi trường, xây dựng văn minh sinh thái, bảo vệ an ninh sinh thái nhằm đảm bảo sức khỏe cho người dân và thực hiện mục tiêu xây dựng Trung Quốc tươi đẹp. Trong giai đoạn Kế hoạch 5 năm lần thứ 14, Trung Quốc kiên trì nguyên tắc cắt giảm, tái chế và xử lý an toàn chất thải rắn, phân loại rác thải sinh hoạt, xử lý chất thải y tế nhằm đảm bảo sức khỏe cho người dân và an ninh môi trường.
Nhìn lại bãi chôn lấp rác Ngọc Long, đây là một trong những bãi chôn lấp rác sinh hoạt thô sơ sớm nhất và có quy mô lớn ở thành phố Thâm Quyến, được xây dựng vào năm 1983, dừng sử dụng vào năm 1997, đóng cửa vào năm 2005, tổng lượng rác khoảng 2,5 triệu mét khối, có thể lấp đầy 1000 bể bơi thi đấu đạt chuẩn quốc tế.
 |
| Dự án cải tạo, phục hồi môi trường tại bãi chôn lấp rác Ngọc Long, Thâm Quyến. (Ảnh: Tân Hoa xã) |
Cùng với sự phát triển của thành phố, bãi chôn lấp rác Ngọc Long sớm đã từ vùng hoang vu, biến thành khu trung tâm của thành phố. Tháng 6/2024, thành phố Thâm Quyến khởi động công trình xử lý đào vét di dời toàn bộ rác thải với khối lượng lớn nhất cả nước Trung Quốc, dự án có tổng vốn đầu tư lên tới 2,17 tỷ nhân dân tệ.
 |
| Nhân viên tiến hành đào vét di dời rác thải dưới “hệ thống màn trời”. (Ảnh: Tân Hoa xã) |
Đào vét bãi rác cách khu dân cư khoảng 100 mét không khác gì tháo gỡ bom mìn chưa nổ trong khu trung tâm sầm uất. Mùi hôi thối, cát bụi bay tứ tung, rủi ro nổ khí mê tan, mỗi một mối lo đều dẫn đến sự phản đối mang tính tập thể. “Hệ thống màn trời” do nhóm thực hiện công trình sử dụng còn được gọi là “Lưới phòng thủ tên lửa” trong lĩnh vực xử lý môi trường: màng chống thấm HDPE có chiều rộng 280 mét như chiếc khẩu trang khổng lồ che phủ diện tích tác nghiệp, “hệ thống ba phòng chống” gồm nén ép hút khí, tiếp gió thông minh, máy phun sương di động, đã làm nồng độ khí hôi luôn thấp hơn 10 đơn vị tiêu chuẩn cấp công nghiệp quân sự.
Khi các nước còn tranh luận không ngớt về biện pháp xử lý bãi chôn lấp rác cũ kỹ, “chiến dịch Ngọc Long” ở thành phố Thâm Quyến đã vạch ra phương án Trung Quốc. Việc này không đơn giản chỉ là dọn dẹp môi trường, mà là một “cuộc chiến trên tất cả các mặt” hiệp đồng nhiều “binh chủng”: lực lượng máy móc công trình phụ trách đào vét vận chuyển, lực lượng khoa học công nghệ bảo vệ môi trường thực hiện ngăn chặn ô nhiễm, lực lượng chuyển hóa năng lượng hoàn thành tái tạo tài nguyên.
 |
| Phân xưởng phân loại rác cho dự án cải tạo, phục hồi môi trường tại bãi chân lấp rác Ngọc Long. (Ảnh: Tân Hoa xã) |
Mỗi ngày đào vét 6000 mét khối rác, phân loại 5000 tấn rác các loại. Rác được phân thành 3 loại: đất mùn, vận chuyển ra ngoài xử lý vô hại; vật liệu rắn vô cơ như đá, tiến hành tận dụng tài nguyên hóa; các chất liệu nhẹ như nhựa và vải vóc, sẽ mang đến các lò đốt để tạo ra điện.
Cốt lõi của lò đốt ở chỗ có thể khống chế nhiệt độ. Vật liệu nhẹ sau 2 tiếng đốt trong nhiệt độ 1000℃ sẽ biến thành than xỉ, khói do than xỉ tạo ra dừng lại 2 giây trong nhiệt độ cao trên 850℃ sẽ có thể triệt để phân giải các loại chất độc hại như dioxins.
Giám đốc một công ty bảo vệ môi trường ở Thâm Quyến cho biết, nhà máy đốt rác hàng ngày có thể đốt 5100 tấn rác, lượng phát điện lên đến 3,4 triệu kWh, tương đương lượng dùng điện trong 1 tháng của 8000 hộ gia đình. Ngay cả than xỉ sau khi đốt rác cũng không bị lãng phí, mà được vận chuyển đến nhà máy gia công chuyên môn, làm thành gạch thân thiện với môi trường.
Trong khi đào rác, cũng tiến hành cải tạo và hồi phục đất. Sau khi hoàn thành công trình vào tháng 9/2026, “khu vực ô nhiễm” này ở thành phố Thâm Quyến sẽ biến thành khu công nghiệp tập trung nhiều ngành mới nổi như trí tuệ nhân tạo, chăm sóc sức khỏe...
Việc thực thi thành công công trình Ngọc Long đã tạo nên hình mẫu phát triển đầu tiên ở Trung Quốc “triển khai song song xử lý môi trường và khai thác, xây dựng” trong khu vực trung tâm thành phố, đánh dấu các thành phố ở Trung Quốc bắt đầu chuyển từ giai đoạn bị động phòng chống sang giai đoạn chủ động xử lý.
Ông Trương Úy Văn, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Đô thị hóa kiểu mới Trung Quốc thuộc Đại học Chiết Giang cho biết, dự án công trình Ngọc Long đã đổi mới hoàn toàn logic xử lý môi trường, cung cấp một con đường khả thi cho việc làm sống lại nguồn tài nguyên và thực hiện chuyển đổi xanh tại các thành phố có quy mô siêu lớn. Kiểu phẫu thuật phục hồi vết sẹo trừ bỏ tận gốc này đã tạo nền tảng vững chắc cho việc tái sử dụng đất đạt mức độ an toàn cao và giá trị cao.
Đài CMG