Báo động tình trạng trẻ bị phân biệt đối xử ở cả trong gia đình, nhà trường và ngoài xã hội

08/11/2018 09:06

TĐO-Cha mẹ, thầy cô hay so sánh trẻ này với trẻ khác với mong muốn trẻ sẽ noi theo những tấm gương đó, hoặc vì tự ái, mà cố gắng hoàn thiện bản thân cho “bằng bạn bằng bè”, “bằng chị bằng em”. Việc so sánh này đã không đem lại hiệu quả mà vô tình làm trẻ tổn thương.

Báo động tình trạng trẻ bị phân biệt đối xử ở cả trong gia đình, nhà trường và ngoài xã hội

Chiều 7/11, Trung tâm Nghiên cứu Quản lý và Phát triển bền vững (MSD) phối hợp với Cục Trẻ em, Bộ Lao động, Thương binh & Xã hội tổ chức Đối thoại chính sách về “Bảo đảm quyền được bảo vệ của trẻ em khỏi các hình thức phân biệt đối xử”. 

Đại biểu phát biểu ý kiến tại buổi Đối thoại.

Đây là một hoạt động quan trọng trong khuôn khổ Chiến dịch “Lan tỏa Yêu thương - Giáo dục không bạo lực” được thực hiện từ tháng 9 đến tháng 12/2018 với sự tài trợ của Tổ chức Cứu trợ trẻ em quốc tế (Save the Children International).

Tham dự Đối thoại có Đại diện của Cục Trẻ em, Tổng đài Quốc gia bảo vệ Trẻ em 111, Vụ Văn hóa Giáo dục của Quốc hội, Vụ Tư pháp, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Hội Bảo vệ quyền Trẻ em Việt Nam và tổ chức hoạt động trong lĩnh vực bảo vệ quyền trẻ em; cha mẹ, người chăm sóc trẻ, giáo viên; phóng viên và đặc biệt là có sự tham gia của  trẻ em.

Trẻ bị phân biệt đối xử ở cả trong gia đình, trường học

Việt Nam là quốc gia đầu tiên ở Châu Á và là quốc gia thứ hai trên giới phê chuẩn Công ước của Liên Hợp quốc về quyền trẻ em. Chúng ta đã xây dựng và ban hành khung pháp lý tương đối toàn diện để ghi nhận và bảo đảm thực thi các quyền của trẻ em, trong đó có quyền “được bảo vệ dưới mọi hình thức để không bị bạo lực, bỏ rơi, bỏ mặc làm tổn thương đến sự phát triển toàn diện của trẻ em”, Điều 27, Luật Trẻ em 2016…

Tuy nhiên, thực tế cho thấy, các hành vi vi phạm quyền trẻ em vẫn diễn ra hằng ngày, hằng giờ. Theo thống kê, mỗi năm Việt Nam có khoảng 2.000 trẻ em bị bạo lực, xâm hại được thông tin, báo cáo. Tình trạng cha mẹ, người chăm sóc, thầy - cô giáo trừng phạt tinh thần hay trừng phạt thân thể trẻ vẫn diễn ra thường xuyên..., gây tổn thương cả về thể chất và tinh thần của trẻ.

Ngoài mục đích nâng cao nhận thức cho cha mẹ, người chăm sóc trẻ, thầy cô giáo, phóng viên, cán bộ làm công tác bảo vệ trẻ em và trẻ em về quyền được bảo vệ khỏi các hình thức phân biệt đối xử của trẻ em, cuộc đối thoại này còn hướng tới việc đề xuất và trao đổi về các sáng kiến, giải pháp xây dựng, hoàn thiện chính sách, pháp luật và thúc đẩy việc thực thi hiệu quả các chính sách, pháp luật về bảo đảm quyền trẻ em. 

Đây cũng là cơ hội để trẻ em, các tổ chức xã hội và các cơ quan thông tin đại chúng đối phát huy vai trò truyền thông và giáo dục cộng đồng trong việc thúc đẩy và giám sát việc thực thi chính sách, pháp luật về quyền trẻ em.

Phát biểu khai mạc buổi Đối thoại, bà Nguyễn Phương Linh, Giám đốc MSD cho biết: “Nghiên cứu nhận thức của trẻ em về sự phân biệt đối xử tại Hà Nội, TP.Hồ Chí Minh” do Trung tâm Nghiên cứu Quản lý và Phát triển bền vững (MSD) thực hiện năm 2018 chỉ ra rằng: "Môi trường thiếu tin cậy, chia sẻ và hỗ trợ trẻ ở cả trong gia đình, trường học và ngoài xã hội theo mô tả của trẻ chính là những yếu tố tác động tiêu cực đến tình hình phân biệt đối xử với trẻ. Đó cũng là lý do mà trẻ hầu hết lựa chọn việc im lặng, không làm gì cả khi bị phân biệt đối xử." 

Trên thực tế, cha mẹ, thầy cô, cộng đồng vẫn thường vô tình phân biệt đối xử trẻ, đặc biệt là về giới tính, tình trạng khuyết tật, năng lực, hoàn cảnh gia đình... Ví dụ thường thấy là trẻ em trai có thể dễ bị đánh đòn – một hành vi trừng phạt thể chất hơn trẻ em gái, hay trẻ em gái hay bị mắng mỏ nhiều hơn. Ví dụ khác đơn giản là trong cuộc sống hàng ngày cha mẹ thầy cô hay so sánh trẻ này với trẻ khác với mong muốn trẻ sẽ noi theo những tấm gương đó, hoặc vì tự ái, cố gắng hoàn thiện bản thân cho “bằng bạn bằng bè”, “bằng chị bằng em” mà không biết rằng đó cũng là một hành vi phân biệt đối xử về đặc điểm cá nhân hoặc năng lực trẻ. 

Trong nhiều trường hợp, sự so sánh đó của bố mẹ, thầy cô không đem lại hiệu quả về mặt giáo dục, ngược lại, sẽ khiến trẻ cảm thấy bị tổn thương, tạo ra tâm lý bực tức, giận dỗi, thậm chí là thù ghét cả người so sánh mình lẫn người được lấy ra làm hình mẫu để so sánh với mình. Đấy là chưa kể đến việc phân biệt về hoàn cảnh gia đình diễn ra khá phổ biến ở trường học và trong xã hội.”

Nói về những trải nghiệm về phân biệt đối xử, em Ngô Hoàng Thùy Linh (16 tuổi), đại diện trẻ em chia sẻ: "Em thấy ở trường có phổ biến tình trạng phân biệt đối xử, các "quy tắc ngầm" khác nhau. Em không hiểu tại sao các thầy cô giáo còn phân biệt, gọi các bạn là "cá biệt". Chỉ có người lớn gọi trẻ em như thế chứ chúng em không ai gọi bạn của mình là "cá biệt”.

Đại diện trẻ em chia sẻ tại buổi Đối thoại.

Thay đổi chính sách là chưa đủ

Trình bày tổng quan về các quy định pháp luật bảo vệ trẻ em khỏi các hình thức phân biệt đối xử, bà Nguyễn Thị Nga - Phó Cục trưởng Cục Trẻ em khẳng định: Quyền được bảo vệ của trẻ em khỏi các hình thức phân biệt đối xử đã được ghi nhận trong Công ước của Liên Hợp quốc về Quyền trẻ em. 

Điều 16, Hiến pháp Việt Nam 2013 và Bộ luật Dân sự (sửa đổi) năm 2015 cũng cho thấy rõ rằng bình đẳng và không phân biệt đối xử là một trong những nguyên tắc cơ bản, quan trọng của pháp luật Việt Nam.  

Luật Trẻ em năm 2016 (khoản 8, Điều 6) nghiêm cấm hành vi “Kỳ thị, phân biệt đối xử với trẻ em vì đặc điểm cá nhân, hoàn cảnh gia đình, giới tính, dân tộc, quốc tịch, tín ngưỡng, tôn giáo của trẻ em”…

Bà nhấn mạnh: Cục Trẻ em rất mong muốn được phối hợp với các cơ quan Nhà nước, trường học, các tổ chức xã hội, các cơ quan truyền thông để truyền thông, giáo dục cộng đồng tốt hơn nữa trong việc thực hiện và giám sát việc thực hiện quyền trẻ em, bảo vệ trẻ em khỏi các hình thức phân biệt đối xử.

Bà Lê Thị Khánh Vân, chuyên gia về trẻ em chia sẻ: Có thể thấy, việc tác động làm thay đổi môi trường xung quanh trẻ cùng những thay đổi trong nhận thức và hành vi của người lớn như thầy cô, cha mẹ và sự đồng hành của các nhóm tư vấn trường học với vai trò là người giúp đỡ cũng giúp cải thiện tình trạng phân biệt đối xử với trẻ. Những gợi ý này cho thấy sự cần thiết phải có những chiến dịch hành động có tác động mạnh mẽ và đồng bộ tới mọi môi trường xung quanh trẻ hướng tới việc đảm bảo sự công bằng trong đối xử với trẻ.

Lấy ví dụ về những hành vi phân biệt đối xử trẻ em xuất phát từ thầy cô giáo và chính các em học sinh phân biệt đối xử, cô Nguyễn Thu Huyền, chuyên viên tâm lý trường Nguyễn Siêu (Hà Nội) nói: "Có nhiều phụ huynh so sánh con với mục đích con học theo để tích cực hơn nhưng tác dụng ngược lại còn sống tự ti hơn, luôn cho rằng bố mẹ không ghi nhận sự cố gắng hết sức của trẻ".

Sự phân biệt giữa anh chị em trong gia đình cũng ảnh hưởng rất lớn đến trẻ. Vì sự phân biệt đối xử của bố mẹ nên các em phải sống vì suy nghĩ của người khác. Chính các em phải thốt lên rằng, thân thể này là của con nhưng suy nghĩ, lối sống này không phải là con nữa. 

"Để thay đổi sự phân biệt đối xử không thể chỉ dựa vào việc thay đổi chính sách mà người lớn cần chữa lành những “đứa trẻ” bên trong của chính mình. Bởi chính họ đôi khi cũng đã từng bị phân biệt đối xử khi còn nhỏ nhưng vẫn chưa cảm nhận được hay chưa quên đi những ám ảnh khi bị phân biệt đối xử, cô Huyền chia sẻ.

M.A

;

Bạn có thế quan tâm

Scroll