Biểu tượng của tình hữu nghị Lào - Việt( 08/07/2012 18:46:30 )
(Thời Đại) - “Tình hữu nghị Lào - Việt Nam cao hơn núi, dài hơn sông, rộng hơn biển cả, đẹp hơn trăng rằm, ngát thơm hơn bất cứ đóa hoa nào thơm nhất”. Người góp công lớn xây đắp mối tình thắm thiết ấy là Hoàng thân Suphanuvông, tinh hoa của đất nước hoa Chăm pa và là biểu tượng của tình hữu nghị hai nước.


Hoàng thân Suphanuvông cùng phu
nhân trong một chuyến thăm Hà Nội.
(ảnh tư liệu)

Suphanuvông sinh ngày 13/7/1909, là con của Phó Vương Bun Không Vương quốc Lào, em cùng cha khác mẹ của Hoàng thân Phetsarat và Hoàng thân Suvana Phuma (nhiều lần làm Thủ tướng Vương quốc Lào qua các thời kỳ lịch sử).

Cuộc đời và tên tuổi của Hoàng thân Suphanuvông gắn liền với dòng chảy của cách mạng Lào. Ngày 23 tháng 8 năm 1945, một sự trùng hợp khi thành phố Huế và Viêng Chăn cùng đứng lên khởi nghĩa giành chính quyền từ tay thực dân Pháp, Nhật. Ngày 02/9/1945, đang lúc ở Vinh thì Hoàng thân Suphanuvông nhận được điện của anh trai - Hoàng thân Phetsarat, đương kim Thủ tướng nội các Lào Luang Phabang (sau cuộc đảo chính Nhật, ngày 9/3/1945) mời Hoàng thân về Lào tham gia chính quyền cách mạng. Giữa lúc đó thì Chủ tịch Lâm thời nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa Hồ Chí Minh cũng mời Hoàng thân ra Hà Nội để gặp mặt bàn việc chống thực dân Pháp trở lại xâm lược Đông Dương. Tại Hà Nội, Hoàng thân đã cùng Hồ Chủ tịch sống chung trong một phòng ở Bắc Bộ phủ bàn bạc công việc liên minh chiến đấu. Chỉ trong mấy ngày thôi nhưng cuộc sống vô cùng bình dị, lý tưởng yêu nước sâu sắc của con người vĩ đại Nguyễn Ái Quốc, cái tên mà Hoàng thân đã từng ngưỡng mộ khi còn là sinh viên tại Pháp, để lại một dấu ấn sâu sắc trong cuộc đời sau này của ông.

Có lẽ qua cuộc đấu tranh cách mạng trên chiến trường Lào - Việt cho đến nay, cả hai dân tộc đều thấm thía tình hữu nghị trong sáng, thủy chung hiếm có khi nhìn ra thế giới bên ngoài, sự biến đổi “sớm nắng chiều mưa” đã không còn là chuyện lạ. Hoàng thân Suphanuvông là một biểu tượng cao đẹp của mối quan hệ này. Trong cuộc đời của Hoàng thân đã có nhiều lần gặp gỡ Bác Hồ, nhưng có hai lần gặp gỡ ghi dấu ấn sâu sắc: một lần khi gặp gỡ Người tháng 9 năm 1945 tại Bắc Bộ phủ và một lần năm 1949 - 1950 ở Việt Bắc. Cả hai lần đều ghi dấu mốc lịch sử của những thời kỳ mở đầu cách mạng và tấn công cách mạng về ý chí quyết tâm giải phóng dân tộc và cuộc sống, tác phong bình dị, gần gũi quần chúng, khiêm tốn của người lãnh đạo cách mạng.

Trong cuộc đàm đạo với anh em cán bộ Lào, Hoàng thân thường nói: “Tôi đã đi học nhiều nơi, làm nhiều ngành nhưng những ngày sống cận kề, được nghe, được trao đổi với Người giống như mình được tốt nghiệp thêm một trường đại học cách mạng”. Trong những ngày Hoàng thân và các lãnh tụ Lào bị bọn phản động giam cầm ở nhà tù Phônkhêng, khi phu nhân của ông là bà Viêng Khăm về Hà Nội chữa bệnh, Bác Hồ đã đến thăm và động viên: “Bà và các cháu yên tâm, các đồng chí lãnh đạo Lào và Việt Nam đang tìm mọi cách để giải thoát Hoàng thân. Quả thật vậy, Bác Hồ đã chỉ thị cho Đại tướng Võ Nguyên Giáp cử ngay một tổ đặc tình vào Viêng Chăn để phối hợp với Đặc ủy Viêng Chăn tiến hành mọi công tác giải thoát và đưa các lãnh tụ Lào về căn cứ an toàn.

Ngày Bác Hồ mãi mãi ra đi năm 1969, Hoàng thân đã cùng Chủ tịch Nguyễn Hữu Thọ đi viếng Người. Hai nhà trí thức lớn cùng học ở Paris về đã đàm đạo nhiều về tên tuổi, con người vĩ đại Nguyễn Ái Quốc. Sau khi đi viếng Bác Hồ về, có những lúc Hoàng thân ngồi thẫn thờ, mân mê chiếc phu-la đang quàng cổ do Bác Hồ tặng mà nước mắt ứa trào. Các con đến ôm lấy ba hỏi, Hoàng thân chậm rãi nói: “Đời ba có hai lần khóc, một lần là khi anh Quang các con hy sinh, lần thứ hai là Bác Hồ qua đời (Quang là con đầu của Hoàng thân, Quang cũng là tên Bác Hồ đặt, tên Lào là Arinha)”. Còn bao nhiêu chuyện nói về Hoàng thân và Bác Hồ, người mà Hoàng thân đã gọi một cách thân mật là Pa Pa Hồ.

Hoàng thân Suphanuvông còn có tình cảm sâu sắc đối với lãnh đạo, với anh em tình nguyện quân Việt Nam. Sau năm 1975, là Chủ tịch nước nhưng ông vẫn dành thời gian đi thăm Việt Nam, không phải chỉ là ngoại giao mà còn nặng nghĩa ân tình. Một lần, nhà văn Tân Sắc đến thăm Hoàng thân lúc ốm ở Viêng Chăn, ông hỏi nhà văn: “Con có biết ông Nai Cơ, người lái thuyền cho Bác hồi ở Thà Khẹc (năm 1946) không? Anh Tú chỉ huy công binh đào hầm cho Bác hồi ở Sầm Nưa và bao nhiêu người khác nữa, chị y tá, cô cấp dưỡng, người lính bảo vệ... nay còn sống hay chết?”. Những người mẹ, người vợ anh hùng đã gửi hàng sư đoàn quân sang giúp Lào. Trong số quân tình nguyện Việt Nam sang Lào, có cả em bé 14 tuổi mà sau này Hoàng thân nhận làm con nuôi (nhà văn Trần Công Tấn). Và cảm động hơn hết khi nói đên anh Lê Thiệu Huy, nhà toán học vừa tốt nghiệp từ Paris trở về được Bác Hồ bố trí cho đi theo để bảo vệ và giúp việc Hoàng thân, đã hy sinh trong trận đánh Thà Khẹc, lấy thân mình bảo vệ cho Hoàng thân. Trong thư gửi cụ Lê Thước, thân sinh anh Thiệu Huy, ông đã viết “… Anh Lê Thiệu Huy đã sát cánh cùng tôi chiến đấu để giải phóng cho đất nước Lào, cho dân tộc Lào... Đứng trước thi hài anh Huy có đông đủ mặt anh em Việt kiều và người Lào ở Xiêm thăm viếng và tỏ lòng mến tiếc. Ngày 21 tháng 3 là ngày kỷ niệm cái chết anh dũng của anh Huy, là ngày căm hờn của toàn thể nhân dân Lào và riêng gia quyến ngài...”.

Trong một dịp vào thăm thành phố Hồ Chí Minh và thành phố Nha Trang năm 1989, Hoàng thân đã gặp mặt và thăm một số anh chị em đã từng giúp việc ông, nhiều người đã già yếu, tóc bạc phơ, nhiều người nay là tướng lĩnh trong quân đội như trung tướng Dương Cự Tẫm, Thiếu tướng Lê Quốc Sản. Hoàng thân và phu nhân đã đến thăm sơ Lộc (Mẹ bề trên) Giám đốc trường Couvent des Oiseaux nổi tiếng ở Đà Lạt. Sơ Lộc chính là người vợ chưa cưới của anh Thiệu Huy, người con gái xinh đẹp của trường Đồng Khánh Huế. Sau khi được tin anh Thiệu Huy hi sinh, nàng đã đi tu cho đến bây giờ. Hoàng thân nói lại cho anh chị em ngày hôm ấy với nét mặt xúc động...

Hoàng thân Suphanuvông đối với anh em Việt Nam là như vậy đó.

Hoài Nguyên (Hội hữu nghị Việt - Lào tỉnh Thừa Thiên - Huế)

Ý kiến của bạn

Họ tên:  
Email:            
Tiêu đề:
Mã xác nhận: captcha
 
Các bài liên quan

Tổng biên tập: Lê Quang Thiện
Giấy phép số 1737/GP-BTTTT, cấp ngày 18/11/2010.
Tòa soạn: Số 61 Bà Triệu, Hoàn Kiếm, Hà Nội. 
Điện thoại: 84-4-39445396, Fax: 84-4-39445397, Email: thoidaionline@thoidai.com.vn
 
© Copyright 2011 Thời Đại, All rights reserved. 
® Ghi rõ nguồn  Thời Đại  khi bạn phát hành lại thông tin từ website này.